شریف لک‌زایی

اخبار، گفتگوها، یادداشتها، مصاحبه ها و مقاله های دکتر شریف لک زایی

وبلاگ ديگر
ساعت ۱٢:۱۳ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٢٢ دی ۱۳۸٤  کلمات کلیدی: وبلاگ ، پرشین بلاگ

عيد قربان مبارک.

فعلاً در وبلاگ ديگری می‌نويسم.

در صورت تمايل لطفاْ  اينجا را کليک فرماييد.


 
سپید جامگان
ساعت ۱:٥۱ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٢٠ دی ۱۳۸٤  کلمات کلیدی: یادداشت ، خاطرات ، وبلاگ ، پرشین بلاگ

اکنون در مسجد شجره و میقات ذوالحلیفه لباس سفید احرام بر تن کرده‌ام و محرم شده‌ام.

لباس احرام ، ساده‌ترین لباسی است که آدمی در طول زندگی بر تن می‌کند، همانند لباس آخرت: کفن! آدمی در این جامه احساس راحتی و بی‌تعلقی عجیبی می‌کند! انگار از همه‌ی تعلقات مادی و دنیوی دل بریده وبه جاری زلال معنویات ، دل سپرده است!

با محرم شدن از آن چه که به آن تعلق داشته‌ای کنده می‌شوی و خالص برای خدا می‌گردی! تنها دو تکه پارچه سفید که یکی از آن‌ها را به پا پیچیده‌ای و دیگری را بر دوش افکنده‌ای به همراه داری! همین! سفید سفید! به دور از آلودگی و آشفتگی! ساده‌ی ساده!

من اکنون با گفتن: «لبیک ! اللهم لبیک! لبیک لا شریک لک! لبیک إنّ الحمد و النعمة لک والملک! لا شریک لک لبیک! ؛ گوش به فرمان تو هستم! گوش به فرمان تو هستم! ایزدا ! گوش به فرمان تو هستم! ای که شریکی برای تو نیست! گوش به فرمان تو هستم! ای که ستایش و نعمت‌بخشی و فرمان‌روایی، تنها از تو است! ای که شریکی برای تو نیست، گوش به فرمان تو هستم! » به طور رسمی و شرعی و فقهی و ظاهری محرم شدم، البته با این نیت که برای خدا و قربة ‌الی‌الله باشد، نه برای هیچ کس دیگر، حتی بهترین بندگان خدا! فقط برای او!  این ، یعنی بریدن از همه چیز و همه کس و وصل شدن به ناپیدای هستی و تنها یار و یاور.

قبل از احرام بستن، یعنی پوشیدن دو تکه جامه‌ی سفید بر تن، به حمام می‌روی و برای انجام‌دادن عمره‌ی مفرده غسل می‌کنی، آلودگی‌های تن را دور می‌کنی، ظاهر را می‌شویی و پاکیزه می‌شوی. آن‌گاه که ظاهر را از آلودگی پاک کردی، دو تکه لباس احرام را به نیت عمره‌ی مفرده بر تن می‌کنی: یکی را بر دوش می‌اندازی و با دیگری پاها را می‌پوشانی. همین و بس. با این کار،  آماده می‌شوی که باطن را نیز چونان ظاهر از همه‌ی تعلقات بشویی و دل را جام زلال معنویت کنی!

بیش‌تر این اعمال مربوط به ظاهر است. آن چه مهم‌تر و مکمل ظاهر است، باطن است. چه‌گونه باید باطن را از آلودگی‌ها و رذیلت‌ها پاک کرد؟ آیا به همان راحتی شستن تن است یا راه سخت و طولانی‌تری در انتظار است؟

به نظر می‌رسد انجام‌دادن همه‌ی این اعمال و ظواهر برای صیقل دادن باطن و صفای درونی و پیوستن به زلال معرفت الاهی است. ظواهر احکام و اعمال، بهانه‌هایی بیش نیست. آن چه مهم می‌نماید این است که آدمی در زندگی فردی و جمعی خود تن به آلودگی نسپارد و زیستنی اصیل را تجربه کند . زندگی اصیل چیزی جز زیستن آزادانه و پرمعنا و عقلانی نیست.

هنوز در احرام هستیم و حرکت نکرده‌ایم. نماز مغرب و عشا را که خواندیم به سمت بیت‌الله الحرام، مسجدالحرام، شهر خدا، حرکت خواهیم کرد.

انسان در لباس احرام احساس راحتی عجیبی می‌کند. کاش می‌شد همیشه این گونه سفید و راحت پوشید و زیست و این گونه سفید بود، به دور از هر گونه خش و خاشاکی !

در لباس احرام، جز بی‌تعلقی به دنیا احساسی نداری. کاملاً راحت هستی، بدون هیچ تکلف و زحمتی. جامه‌ها آزارت نمی‌دهد. با این جامه‌ها تو دائم به فکر خدا و آخرت می‌افتی و احساس می‌کنی در حال حرکت به سمت تعالی و تکامل و معنویت و خداگونه شدن و دنیای دیگری هستی.

چه می‌توان کرد؟ باید انتظار کشید تا فرمان حرکت فرا رسد و انتظار به سر آید!

اکنون هنگام اقامه‌ی نماز است! باید نماز خواند! نخستین نماز در لباس احرام! الله اکبر!

نهم مرداد هزار و سیصد و هشتاد و یک ؛ قبل از اذان مغرب ؛ مسجد شجره (میقات ذوالحلیفه)

 

مطلب حاضر بخشی از خاطرات  اینجانب است که تقدیم خوانندگان محترم شد. گفتنی است متن حاضر سال گذشته نیز در این صفحه منتشر شده بود. ترجمه «لبیک ...» از دوست ارج‌مند قرآن‌پژوهم، جناب آقای مرتضی اخوان است. این مطلب پیش از این در سایت بازتاب نیز منتشر شده است.


 
مجموعه آثار اندیشه سیاسی متفکران مسلمان: در بوته نقد
ساعت ۱۱:٠٩ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱۳ دی ۱۳۸٤  کلمات کلیدی: خبر و نظر ، وبلاگ ، پرشین بلاگ

انجمن مطالعات سیاسی با همکاری دبیرخانه کتاب سال حوزه علمیه قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی) و دبیرخانه نهضت آزاداندیشی و تولید علم (معاونت پژوهشی حوزه علمیه قم) برگزار می­کند: 

 

مجموعه آثار اندیشه سیاسی متفکران مسلمان: در بوته نقد

 

با حضور آقایان: دکترعلیرضا صدرا، دکتر محسن رضوانی، دکتر نجف لک ­زایی، دکتر عبدالله نظرزاده و پژوهشگران عرصه اندیشه سیاسی.

زمان: پنجشنبه پانزدهم دی ماه 1384 ساعت 12 – 9

مکان: میدان شهدا ، خیابان معلم ، سالن اجتماعات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.


 
امکان یا امتناع فلسفه سیاسی اسلامی
ساعت ۱:۳٩ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱٢ دی ۱۳۸٤  کلمات کلیدی: یادداشت ، فلسفه سیاسی ، وبلاگ ، پرشین بلاگ

فلسفه سیاسى و فلسفیدن در باب سیاست و امر سیاسى یکى از موضوعاتى بوده که در طول تاریخ اندیشه بشر همواره مورد توجه قرار گرفته است.این موضوع البته در مواقعی با دشواری‌ها و کم ‌مهری‌هایی مواجه بوده است اما در طى چند سال اخیر در جامعه علمی ما برجسته شده است و در برخی مراکز آموزشی توجه بیشترى به آن مى شود. به ویژه بحث درباره امکان یا امکان فلسفه سیاسی اسلامی مورد توجه خاصی بوده است.

درباره مفهوم فلسفه سیاسی باید به این نکته توجه داشت کهبه هر حال نمی‌توان در میان برداشت‌های مختلف یک نگره مشترک مشاهده کرد، زیرا رویکردها بسیار متنوع و متفاوت است. به اجمال باید گفت خوانش‌های مختلفی از فلسفه سیاسى وجود دارد که تحلیل مفصل آنها خود به بحث مستقلى نیاز دارد. اما دیدگاه مشهور که خاستگاه فلسفه سیاسى را یونان باستان می‌داند براى پرداختن به تاریخ فلسفه سیاسى نیز به یونان باستان رجوع می‌کند. افزون بر این مباحثی حول امکان یا امتناع فلسفه سیاسی اسلامی درگرفته است که با اشاراتی به این مباحث بحث پی گرفته می‌شود.

درباره فلسفه سیاسی اسلامی، پرسش از امکان یا امتناع فلسفه و فلسفه سیاسی اسلامی جای طرح و بحث دارد. پاسخ‌های متفاوت و ناهمگونی به این پرسش داده شده است. پاره‌ای از صاحب‌نظران قائل به امتناع فلسفه سیاسی اسلامی شده و برای آن ادله‌ای اقامه نموده‌اند. حاتم قادری در شمار این صاحب‌نظران است. وی در کتاب کم حجم خود، فلسفه سیاسی کلاسیک اسلامی، به این بحث پرداخته و فسلسوفان مسلمان را مقلد فیلسوفان یونان برشمرده است که تنها کارشان تزیین فلسفه با آیات قرآن و روایات ائمه بوده است.

برخی از اندیشمندان با ارائه تعریف‌هایی از فلسفه و فلسفه سیاسی بر این باورند که بر طبق پاره‌ای از تعاریف می‌توان فلسفه سیاسی داشت و بر اساس برخی از تعریف‌ها نمی‌توان قائل به فلسفه سیاسی اسلامی گشت. در گفت‌وگویی که با حضور مصطفی ملکیان انجام گرفت ایشان ضمن توجه دادن به اینکه تعریف‌های مختلفی از فلسفه سیاسی وجود دارد امکان فلسفه سیاسی اسلامی بر اساس برخی از این تعریف‌ها را مورد توجه قرار داد. ملکیان با طرح این بحث البته بر این باور است که آموزه‌های اسلامی، منابع مناسبی برای فلسفیدن آن هم از نوع سیاسی نیستند. به دیگر سخن، منابع و متون دینی (اسلام یک)، از ظرفیت و توانایی کافی برای فلسفه سیاسی برخوردار نیستند.

از این دو دیدگاه که بگذریم، برخی دیگر از متفکران مسلمان معاصر، نظیر سید حسین نصر، معتقدند که می‌توان از فلسفه و به تبع از فلسفه سیاسی اسلامی سخن گفت و برای آن استدلال اقامهکرد. یکی از استدلال‌های آنان این است که فلسفه اسلامی دارای ویژگی‌های خاصی است که آن را از فلسفه‌های مشابه و یونانی جدا می‌کند. زیرا این فلسفه علاوه بر استفاده از عقل و به کارگیری آن در مباحث خود، که ویژگی بارز همه مباحث فلسفی است، مبتنی بر آموزه‌های دینی است. از این رو مصداق و ویژگی‌های خاصی می‌یابد که از فلسفه‌های رقیب جدا می‌شود.

دیدگاه دیگری نیز در همین زمینه بر این باور است که با توجه به تعریف فلسفه سیاسی می‌توان گفت که می‌توان و حتماً فلسفة سیاسی اسلامی داریم و از قضا کامل‌ترین نوع فلسفه و فلسفه سیاسی را می‌توان در آموزه‌های دینی سراغ گرفت، بدون اینکه اصالت آن را خدشه‌دار نمود و آن را طفیلی فلسفه یونان باستان به شمار آورد. علی‌رضا صدرا در گفت‌وگویی مبسوط که با ایشان انجام شده است قائل به این نظریه است.

این هر دو نگره مذکور، البته، با چالش‌ها و تنگناهایی مواجه است. گرچه برخی از صاحب‌نظران با ذکر تعاریف مختلف سعی در تخفیف وجه فلسفه سیاسی اسلامی دارند، اما با توجه به نوع مباحث آنان می‌توان عدم امکان فلسفه سیاسی اسلامی را در سخنان آنان به صورتی واضح و آشکار احساس کرد. در مقابل کسانی که تنها فلسفه سیاسی اسلامی را کامل‌ترین فلسفه سیاسی ارزیابی می‌کنند نیز از ارائه یک بحث مستوفی عاجز بوده و صرفاً مدعیات آنان را خودشان می‌پذیرند و تقریباً به ندرت صاحب‌نظر دیگری آنان را در این زمینه همراهی می‌کند.

از سوی دیگر آنان که به انکار وجه فلسفه سیاسی اسلامی می‌پردازند و فسلسوفانی که متصف به مسلمان هستند را صرفاً مقلدان چیره‌دستی در فراگیری فلسفه یونانی می‌دانند گویا از یاد می‌برند که پاره‌ای از مباحثی که در فلسفه و فلسفه سیاسی اسلامی طرح شده است کاملاً با آنچه در یونان وجود داشته است متمایز است و در واقع چیز دیگری است. آن کجا و این کجا. این فلسفه با توجه به وجه بارز برهانی و استدلالی بودن آن برخاسته از فرهنگ و سرزمینی دیگر است و البته باید هم متمایز از آن فلسفه‌ای باشد که در یونان باستان سراغ داریم.

به نظر می‌رسد مباحث و دیدگاه‌های پیش‌گفته هر یک به نوعی با شدت و ضعف، ناتمام و مورد انکار رقیبان قرار گرفته است. اگر از زاویه دیگری به بحث نگاهی افکنده شود، می‌توان گفت که فلسفه سیاسی نیز بدون هیچ گونه داوری ارزشی، در حوزه مباحثی قرار می‌گیرد که بشر با آن مواجه بوده است. با توجه به ویژگی بارز فلسفه که همانا عقلی و برهانی و استدلالی بودن آن است باید گفت که این ویژگی  وجه بشری است. وقتی بشری شد، می‌تواند هم نسبتی با آموزه‌های دینی داشته باشد و هم اینکه هیچ نسبتی نداشته باشد.

در واقع می‌توان گفت که فلسفه سیاسی در شمار دانش‌های بشری و معطوف به این است که چه کسی و در کجا و با چه شرایطی از آن بهره‌گیری کند و از این رو رنگ و بوی خاصی به خود گرفته و با آن مشخصه‌ها از فلسفه‌های دیگر تمایز می‌یابد. این تمایز به گونه‌ای است که وقتی یک مسلمان در حال به کارگیری آن است رنگ و بوی آموزه‌های وحیانی و اسلامی را به خود گرفته و بلکه در پاره‌ای از موارد با آیات و روایات نیز همراه گشته است. چنان که بزرگ‌ترین مفسران قرآن فیلسوفان چیره‌دستی هستند. از سوی دیگر اگر یک غربی و نامسلمان هم چنین فلسفه‌ای را به کار گیرد، همانا رنگ و بوی شرایط و اقتضائات خاص خود را به آن می‌بخشد و طبیعتاً با آن متفاوت خواهد بود.

به این ترتیب این گونه به نظر می‌رسد که دعوای اسلامی بودن و نبودن فلسفه و فلسفه سیاسی و نیز امکان یا امتناع فلسفه و فلسفه سیاسی دعوای بی‌حاصلی است که فایده علمی و عملی خاصی در پشت آن پنهان نشده است. می‌توان بدون آن که گرفتار چنین منازعات بی‌حاصلی شد، این بحث را از منظری به کار برد که نتایج ملموس‌تری به ما اعطا کند و در مباحثات علمی به جامعه علمی مساعدت‌های بیشماری نماید.

طبیعی است در چنین فرایندی اگر یک مسلمان به بحث‌های فلسفی و فلسفه سیاسی بپردازد، با توجه به نوع مباحث او می‌توان گفت این فلسفه و فلسفه سیاسی یک فلسفه و فلسفه سیاسی اسلامی است.بنابراین می‌توان از قید یا صفت اسلامی در پس فلسفه و فلسفه سیاسی بدون هیچ هراسی بهره برد. فلسفه و فلسفه سیاسی برآمده از دنیای جدید نیست که گفته شود این مفهوم و دانش از اقتضائات مدرنیته است و نمی‌توان وصف یا قید اسلامی را به آن افزود. قدمت فلسفه و فلسفه سیاسی، چه اسلامی و چه غیر اسلامی، به قرن‌ها و دهه‌های بسیار پیشین می‌رسد و حداقل عمری به درازای عمر بشر دارد.

با این وصف گفت و گو درباره امکان و امتناع فلسفه سیاسی اسلامی یک بحث زنده در برخی محافل علمی است و صاحب‌نظران با ارائه مباحثی از دیدگاه خود در این زمینه دفاع می‌کند. لازم است اشاره کنم که گروه فلسفه سیاسی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی در طی سال‌های اخیر مباحثات و نشست‌های چندی با صاحب‌نظران در این‌باره ترتیب داده است. این نشست‌ها گرچه دارای اعتبار و غنای علمی بوده است اما به نظر می‌رسد که در پیش بردن مباحث فلسفه سیاسی اسلامی کمکی نکرده است و بلکه در کند کردن راه و مسیر عبور نیز موانعی را چیده است. نگارنده امید می‌برد که مباحث انجام شده حول فلسفه سیاسی وضعیت فلسفه سیاسی را روشن‌تر نماید و راه را برای حرکت‌های بعدی در زمینه فلسفه سیاسی و فلسفه سیاسی اسلامی هموار نماید.


 
آیین و خرد
ساعت ۱:٤٥ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٥ دی ۱۳۸٤  کلمات کلیدی: خبر و نظر ، وبلاگ ، پرشین بلاگ

پنجشنبه، یکم دی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی به صورت رسمی افتتاح شد. پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی یکی از پژوهشکده‌های موفق آن است که تا کنون آثار مختلفی را به همت پژوهشگران خود منتشر کرده است. مراسم مذکور با نخستین جشنواره آیین و خرد همراه بود که در آن افزون بر آثار برتر دیگر پژوهشکده‌ها از چند اثر پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی نیز تجلیل و به پدیدآورندگان آنها جوایزی اهدا شد. از جمله:

  1. دوام اندیشه سیاسی در ایران، اثر دکتر سید محمد ناصر تقوی.
  2. مردم‌سالاری دینی، اثر دکتر مسعود پورفرد.
  3. مبانی تحزب در اندیشه سیاسی اسلام، اثر دکتر سید عبدالقیوم سجادی.
  4. مجموعه تاریخ اندیشه سیاسی. همچنین از مجموعه آثار منتشر شده تحت عنوان تاریخ اندیشه سیاسی نیز یکجا تجلیل شد که دکتر نجف لک‌زایی، رییس پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی و بنیان‌گذار طرح تاریخ اندیشه سیاسی، هدایا را دریافت نمود.

به همه دوستانی که اثر آنها برگزیده شد تبریک گفته و دوام و استمرار توفیقات آنان و نیز پژهشکده علوم و اندیشه سیاسی را آرزو می‌کنم.

برای آشنایی با پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی اینجا کلیک فرمایید.


 
نظریه آزادی سیاسـی در اندیشه امـام خمینــی
ساعت ۱٠:٤٤ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱ دی ۱۳۸٤  کلمات کلیدی: مقاله ، آزادی ، وبلاگ ، امام خمینی

با وجود آزادی سیاسی است که مردم رغبت می‏کنند در زمینه‏های گوناگون مشارکت جویند، بر امور حکومتی نظارت کنند و در صورت لزوم انتقاد و اعتراض کنند و به مخالفت برخیزند، با آزادی تمام انتخاب کنند و رای دهند و سرنوشت و زندگی سیاسی خویش و نظام سیاسی کشور خود را تعیین کنند. مشارکت در امور مسلمین و نیز اهتمام به امر آنان، از آموزه‏های پر برکت معصومین(ع) و پیشوایان دینی بوده است. رسول اکرم(ص) در سخنی گران قدر می‏فرمایند: "کسی که صبح کند و به امور مسلمانان اهتمام نداشته باشد، مسلمان نیست."