شریف لک‌زایی

اخبار، گفتگوها، یادداشتها، مصاحبه ها و مقاله های دکتر شریف لک زایی

نای و نی
ساعت ۱:۳۳ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۳۱ امرداد ۱۳۸٤  کلمات کلیدی: یادداشت ، امام موسی صدر ، وبلاگ ، پرشین بلاگ

اخیراْ کتابی با عنوان «نای و نی» از امام سید موسی صدر به فارسی ترجمه و منتشر شده است. مترجم آن مرحوم علی حجتی کرمانی پیش از این نیز مباحثی از امام صدر را به پارسی برگردانده بود. به ویژه کتاب اسلام و فرهنگ قرن بیستم. نیز کتابی با عنوان لبنان به روایت امام موسی صدر و شهید مصطفی چمران از دیگر نوشته‌ها وگردآوری‌های حجتی کرمانی درباره اندیشه امام موسی صدر است. معرفی کوتاهی از این اثر در روزنامه اطلاعات منتشر شده است. نای و نی، ترجمه کتاب منبر و محراب امام صدر است که ترجمه آن به همراه مقالات دیگری در نای و نی یکجا آمده است. از آنجا که نهم شهریور سالگشت ربوده‌ شدن امام سید موسی صدر در لیبی است مناسب دیدم معرفی منتشر شده در روزنامه اطلاعات آورده شود. نگارنده نوشته‌ای با عنوان الزامات گفت و شنود در نگاه امام سید موسی صدر آماده کرده است که برای انتشار در اختیار یکی از روزنامه‌ها قرار گرفته است. پس از انتشار آن  بخش‌هایی از آن را در وبلاگ حاضر خواهم نهاد. و اما نای و نی:

این مجموعه شامل برخی از سخنرانیها، مقالات، مصاحبه ها وبیانیه هائی است که از زمان استقرار امام موسی صدر در لبنان تا نخستین سال تاسیس مجلس اعلای شیعیان عرضه یا صادر شده است. فصل اول این مجموعه به اصول عقاید، جهان بینی، ارزشها واخلاق و تاریخ اسلامی اختصاص یافته است. مخاطبان موضوعات این فصل گاهی شیعیان در مساجد، گاهی مسیحیان در کلیسا، زمانی مسلمانان وغیر ایشان در محافل علمی ودانشگاهی لبنان یا دیگر کشورهای عربی واروپایی بوده اند. تنوع یا اختلاف فرهنگی مخاطبان وحتی تفاوت سنی واقلیمی ودینی آنان هیچگاه عامل گسیختگی وحدت ویکپارچگی اندیشه امام موسی صدر در بیان آموزه های اسلام نشده است، ودر کلام ایشان هیچگونه تنازلی از اصول معرفتی ومبانی دین یافت نمی شود. به تعبیر دیگر، اسلامی که در مسجد یا محافل دینی شیعیان ارائه می شود با آنچه در دانشگاه های اروپا یا کلیساهای لبنان مطرح می گردد یگانگی ومطابقت کامل دارد. اختلاف مکانها ومناسبتها فقط موجب بسط یا تلخیص آگاهانه وهدفمند جنبه ها ویا تأکید بر مفهوم یا ارزش یا دیدگاه ویژه ای از مکتب اسلام یا مذهب شیعه شده است. از این نظر، این مجموعه، در مقایسه با آثار سایر متفکران وعلمای اسلامی، بی نظیر است و این مجموعه و سایر تألیفات امام صدر که تاکنون انتشار یافته ودر آینده نزدیک منتشر می گردد، بر روی هم، می تواند یک مجموعه یا فرهنگی از اسلام شناسی تلقی گردد.
اگر یکی از دو تفاوت اصلی مذهب شیعه با اهل سنت ولایت است، چگونه می توان جامعه ای را بر ا ساس ولایت امامان معصوم وآموزه های ایشان برپا ساخت، واداره کرد وسامان وتوسعه داد. به ویژه پس از فقدان نبی اکرم ودر غیبت آخرین امام و ولی اعظم و درهنگامه سختی روزگار وگرفتاری مردمان؟

بخش دوم این کتاب ، گزارشی است از چنین تجربه ای، البته نه درباره ورود اسلام به سرزمینی وتشکیل امت آن برای نخستین بار، بلکه برای احیاء هویت، حرکت وشخصیت شیعیان در لبنان. این بخش، روش کار امام را که از صور در لبنان شروع شده وسپس به تمام مناطق شیعه نشین لبنان گسترش یافته است تشریح می کند. خصوصیت مهم این روش برای تغییر وتحول جامعه شیعیان آنست که، برغم تنوع طوایف مذهبی در لبنان، این توسعه اجتماعی اسلامی شیعی، به موازات همبستگی با سایر مذاهب، و همکاری با دیگر ادیان، واتحاد با همه شهروندان لبنان، ونیزهمدردی با همسایگان، وبسیج نیروهای ملی ومنطقه ای برای مبارزه با دشمن مشترک، اسرائیل غاصب ،همراه است. آشنائی کامل با چگونگی ایجاد یک تحول اسلامی وشناخت روش امام وتجربه شیعیان لبنان نیازمند مراجعه به سایر آثار منتشر شده از ایشان واطلاع از اقدامات وموسسات وتشکیلات شکل گرفته پس از تاسیس مجلس اعلای شیعه نیز هست. مطالب این بخش ، حداقل، آنچه را که در صور انجام گرفته ویا از آن شروع شده نمایان می سازد وبرای کاوشگری که تحولات وتوسعه اجتماعی را بر اساس فرهنگ اسلامی جستجو می کند راهکارها وشیوه های ارزشمندی ارائه می دهد.
یک اقلیت اسلامی چگونه می تواند با غیر مسلمانان همزیستی وروابط اجتماعی برقرار کند وبا ایشان وبهره مندی از ظرفیت ها وتجربه هایشان به تعقیب اهداف مشترک وکسب منافع ملی بپردازد؛ در عین حال نه تنها اصالت خود را حفظ کند بلکه در میان آنان اعتبار وحرمت وتشخـّص یابد. بخش دوم این مجموعه روایتگر وروشنگر روش رهبری ونحوه تعامل رهبرشیعیان با سایر طوایف ورفتار ایشان به مثابه یک شهروند لبنانی است. در این پیوند، از یک سو روشنگریها، مشارکتها، ارتباطات ومجموعه برنامه هائی را که برای رشد جامعه لبنانی وانتخاب اهداف مشترک وآرمانهای واحد صورت گرفته می بینیم واز سوی دیگر با تشکیلات وتاسیساتی که برای ارتقاء همه جانبه شیعیان وبا توافق وتایید سایر شهروندان لبنانی ایجاد شده است آشنا می شویم. این قسمت نیز همانند بخش نخست برای نشان دادن وترسیم کلیت نحوه تعایش وتعامل شیعیان با دیگران برای دستیابی به اهداف مشترک ونیل به وحدت ویکپارچگی کافی نیست وباید با سایر آثار مشابه منتشر شده از امام صدر همراه ومطالعه گردد.

فصل آخر(فصل سوم) این مجموعه به معرفی دشمن مشترک وتمهیدات جمعی وملی وفراملی می پردازد که برای مبارزه با اسرائیل وحمایت از ملت مظلوم فلسطین صورت گرفته است. این اقدامات، پس از تاسیس مجلس اعلای شیعیان وآغاز حملات اسرائیل به جنوب لبنان شدت بیشتر وماهیت جدیدی به خود گرفت وبه سبب اعتماد قاطبه ملت لبنان نسبت به امام، نقش وموقعیت خاصی برای رهبری ایشان جهت مبارزه با تجاوزگران واشغالگران ودفاع از شیعیان جنوب لبنان، که دائم در معرض حملات دائمی اسرائیل قرار گرفته بودند، فراهم آورد. به لطف خداوند متعال، شرح این اقدامات وفعالیتها نیز بزودی منتشر می گردد.
امید است این مجموعه به شناسائی ابعاد یک نهضت وحرکت اسلامی – اجتماعی که امام موسی صدر از لبنان آغاز کرد وتا کنون به بسیاری از سایر نقاط جهان اسلام کشیده شده کمک کند.
در این مجال، شایسته است که یاد وخاطره دانشمند فقید مرحوم حجه الاسلام والمسلمین علی حجتی کرمانی، که در سال های آخر عمر پر برکت خویش، برغم ابتلا به بیماری وضعف روز افزون ناشی از آن، این مجموعه ارزشمند را تهیه وترجمه نمود، گرامی بداریم واز خداوند متعال علو درجات ایشان را مسألت کنیم. از آنجا که ایشان نتواست این اثر را، همانند دیگر آثاری که از امام موسی صدر ترجمه کرده در حیات خود منتشر کند، موسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدربه لطف خانواده گرانقدرایشان اجازه آماده سازی وانتشار آن را کسب کرد وبه این توفیق علمی وفرهنگی مباهات می کند. ودر عین حال از این که جامعه از تداوم خدمات فکری وعلمی وبهره مندی از ادبیات سلیس ونثر شیرین مرحوم حجتی کرمانی محروم شده، حسرت ودریغ می خورد. هر چند که برکت وجود معنوی او برای ما که از آثارش بهره مند می شویم همچنان باقی است. نامش جاودان باد.

در خاتمه، امیدواریم که این مجموعه ودیگر آثار امام موسی صدر، افق های جدیدی بگشاید و راه محتوم تحولات و اصلاحات را روشن تر و روشن تر سازد.

به نقل از: روزنامه اطلاعات، 1384/5/15

سید موسی صدر، نای و نی، به اهتمام و ترجمه : مرحوم علی حجتی کرمانی، تهران، مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر، چاپ اول، زمستان 1383، 404ص، 3000تومان.


 
میلاد امیر عدالت و آزادی خجسته باد
ساعت ۸:٠٧ ‎ق.ظ روز جمعه ٢۸ امرداد ۱۳۸٤  کلمات کلیدی: وبلاگ ، پرشین بلاگ

میلاد امیر عدالت و آزادی خجسته باد.

نگارنده پیش از این در باب مسأله آزادی و نیز رابطه فرد و دولت در سیره و شیوه امیر عدالت و آزادی مطالبی نگارش کرده است. در این فرصت خوانندگان را به مطالعه مطلبی از امام موسی صدر ارجاع می‌دهم با عنوان علی موحد بود و بس.


 
مردم سالاری دینی و حقوق اقلیت ها
ساعت ٧:٢٢ ‎ب.ظ روز شنبه ٢٢ امرداد ۱۳۸٤  کلمات کلیدی: مقاله ، امام خمینی ، وبلاگ ، ولایت

اصطلاح اقلیت که غالباً با ویژگی هایی چون زبانی ، قومی ، دینی و مذهبی همراه است در برگیرنده آن دسته از گروه های انسانی است که در شرایطی حاشیه ای و در موقعیتی ناشی از فرودستی کمیتی و در عین حال اجتماعی ، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی به سر می برند. (پی یر، 1374، ص 5) شاید بتوان گفت اقلیت ها بیشتر با این صفت شناخته می شوند که در میان طبقات اجتماعی، در مقابل اکثریت ، از حیث سیاسی ، فرهنگی و اقتصادی منزلت و جایگاه فرودستی دارند و دست یابی آنان به پاره ای از مناصب و منزلت ها در یک جامعه خاص امکان پذیر نیست و یا این که بسیار مشکل خواهد بود. به عبارتی مشارکت در ساز و کار حکومتی با محدودیت ها و موانع گسترده ای همراه است.

به باور برخی ، امروزه دیگر واژه اقلیت آن معنای محدود پیشین را ندارد و کاربرد گسترده تری پیدا کرده است . در این نگاه مفهوم امروزی اقلیت ، مفهومی شمارشی و عددی نیست، بلکه این اصطلاح در مورد همه گروه هایی به کار می رود که در یک جامعه زندگی می کنند اما به علت وابستگی قومی ، دینی، مذهبی، زبانی و رفتار و عادات از دیگر افراد آن جامعه متمایز می شوند. ممکن است این گونه افراد زیر سلطه باشند و یا از مشارکت در امور سیاسی جامعه کنار گذاشته شوند و یا مورد تبعیض و تعدی قرار گیرند، اما اگر نوعی احساس جمعی و گروهی نیز داشته باشند، اقلیت به شمار می روند. (خوبروی پاک، 1380، ص 2) در واقع این احساس جمعی ، بیشتر هنگامی به وجود می آید که این افراد، که دارای اعتقادات و تعلقات مشابهی هستند از سوی اکثریت حاکم ، تحت فشار و مورد تبعیض قرار گیرند و یا از دست یابی به منصب و مقامات سیاسی منع شوند.

موضوع اقلیت ها ، با هر تعریفی که از آن پذیرفته شود ، امروزه بسیار حائز اهمیت است و بسیاری از حکومت ها با این مسئله به طور مستقیم و از نزدیک درگیر و از سوی جامعه جهانی و سازمان های حقوق بشر ـ به هر دلیل ـ تحت فشار هستند تا با اقلیت های موجود در کشورشان با مدارا و برابری بیشتری رفتار کنند. ممکن است گروهی بپندارند که موضوع اقلیت ها در پاره ای حکومت ها اساسا مطرح نیست ؛ زیرا حکومت ، ایدئولوژیک و وابسته به یک دین و مذهب خاص نیست تا سخن از حقوق اقلیت ها به میان بیاید، مگر اقلیت سیاسی . این البته ادعایی است که می توان بر آن نقض های  جدی وارد ساخت . به ویژه از مجموع مباحثی که در جوامع غربی جریان دارد ، می توان حدس زد که این بحث در کانون توجهات اندیشمندان و متفکران غربی قرار دارد و تفسیرهای جدیدی از این بحث توسط آنان ارائه شده است.

بحث کردن در باب اقلیت ها در واقع اندیشیدن به مسئله ای اساسی، ملی و بین المللی است که تاثیرات فراوانی را بر جامعه و نظام سیاسی بر جای می گذارد.

مراد از اقلیت ها در این پژوهش ، اقلیت های دینی و مذهبی است. از آن جا که به ناگزیر در هر کشوری بخشی از جمعیت آن را اقلیت هایی تشکیل می دهند که با قومیت ، زبان، دین و مذهب اکثریت اختلاف دارند، پاره ای از سیاستگذاری ها و قوانین در رابطه و تعامل با آنان شکل می گیرد.

در حکومت های دینی این بحث نیز مطرح است؛ زیرا در متون دینی و فقهی این بحث از دیرگاه مورد توجه بوده و نظراتی ابراز شده است .همچنین به این دلیل که اکثریت مردم ایران مسلمان هستند مناسبات آنان با دولت نوعی دیگر و متمایز از رابطه اقلیت ها با دولت  است. علاوه بر این ها از آنجا که نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران در این باره همواره از سوی نظام بین الملل مورد پرسش و باز خواست و تحت فشار بوده ، ضرورت دارد زوایای نا اندیشیده این بحث مورد تامل و مداقه  قرار گیرد تا رویه و اجماعی واحد ، حد اقل در مر حله عمل ، در این زمینه به وجود آید.

پرسش  مورد نظر مقاله، این است که در مردم سالاری دینی چه حقوق و اختیاراتی برای اقلیت ها در نظر گرفته شده است ؟ دامنه و گستره این حقوق تا کجاست؟ آیا فقط به دیانت و مذهب آنها و به عبارتی ، عبادیات باز می گردد یا بخش های سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی را نیز در بر می گیرد؟

مقاله به بررسی این گزاره مهم در اندیشه سیاسی امام خمینی می پردازد و به طور مشخص این فرضیه مورد آزمون قرار می گیرد که در مردم سالاری مورد نظر امام خمینی، که برگرفته از نصوص و متون دینی است ،حقوق و اختیاراتی برای اقلیت های دینی و مذهبی در نظر گرفته شده است از قبیل : مصونیت و امنیت ، آزادی مذهبی و انجام شعائر عبادی ، آزادی عقیده و... در کنار فرضیه اصلی فوق ، فرضیه ای رقیب مطرح شده است و آن این که در نظام مردم سالاری دینی، حقوق اقلیت های دینی و مذهبی در بخش های مختلف مورد نقض قرار می گیرد. به عبارتی در حکومت های غیر دینی ، حقوق اقلیت ها تضمین می شود و با آنان رفتار برابرانه ای اعمال می گردد، نه در حکومت دینی.

برای مطالعه کامل نوشته حاضر اینجا را کلیک فرمایید.


 
روز خبرنگار
ساعت ۱:٥۳ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۱۸ امرداد ۱۳۸٤  کلمات کلیدی: خبر و نظر ، وبلاگ ، پرشین بلاگ

هفدهم مرداد روز خبرنگار بود. این روز را به همه خبرنگاران عزیز و اصحاب قلم و خبر تبریک می‌گویم. در این روز دوازدهمین جشنواره برگزیدگان  مطبوعات در تالار وحدت به همت انجمن صنفی روزنامه‌نگاران ایران و با پشتیبانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد. خبر این جشنواره در رسانه صدا و سیما انعکاسی نداشت. آنچه از روز خبرنگار جسته و گریخته در رسانه ملی منعکس شد تعریف و تمجید و گفت و گو با خبرنگاران این رسانه بود و بس! انگار نه انگار که خبرنگاران و نویسندگان حوزه مطبوعات هم نشستی داشته‌اند و بیش از یکصد برگزیده در این جشنواره معرفی شده‌اند. بگذرم. اسامی برگزیدگان دوازدهمین جشنواره مطبوعات را در اینجا ببینید.


 
رییس جمهور تمام شده!
ساعت ٧:٢۱ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱۳ امرداد ۱۳۸٤  کلمات کلیدی: یادداشت ، وبلاگ ، پرشین بلاگ

1. تیرماه پس از انتخابات ریاست جمهوری و در ایام مسافرت به سیستان جهت دیدار بستگان و آشنایان، مدام درباره انتخابات اخیر مورد پرسش واقع می‌شدم. غالب دیدگاه‌ها و نظرات مختلف و ناهمگون ارائه شده غیر تخصصی بود. آنها که در تبلیغات انتخابات جانب یکی از نامزدها را گرفته بودند بیش از همه برای گفت و شنود علاقه نشان می‌دادند. به خصوص که نامزد آنها پیروز میدان هم می‌بود. بگذرم.

در میان همه سخنانی که گفته شد این سخن را درباره آقای خاتمی تکرار می‌کردم که بعید است بار دیگر ایران ریاست جمهوری همانند خاتمی را به خود ببیند. گرچه می‌توان از زوایای مختلفی این سخن را بررسی کرد اما مایلم صرفاً به این نکته اشاره کنم که شاه‌کار خاتمی این بود که توانست مفاهیم حوزه علوم سیاسی و به خصوص مباحث اندیشه و فلسفه سیاسی را وارد گفت‌وشنودهای روزمره مردم سازد و زمینه ارتقای مباحث این رشته از علوم انسانی را فراهم سازد. به هر حال در این سال‌ها آثار فراوانی در این زمینه منتشر شد که به غنای مباحث حوزه علوم سیاسی مساعدت بسیاری کرد. دوره ریاست جمهوری آقای خاتمی تمام شده است اما فکری که در این سال‌ها طرح شد و پرورش یافت تمام شده نیست و تازه اول ماجرا است و می‌بایست اصحاب قلم و معرفت بیش از گذشته با این مباحث بپردازند و راه آغاز گشته را نداوم بخشند و موجبات رونق روزافزون دانش در حوزه علوم انسانی فراهم سازند.

2. این روزها بازار خواب دیدن گرم است و من هم مایلم به رؤیایی درباره ریاست جمهور جدید اشاره کنم که در آن جناب آقای احمدی‌نزاد در حال مشورت برای انتصاب فردی برای یکی از پست‌های مدیریتی بود. در این میان توصیه‌ای به ایشان کردم و آن این که از آنجا که رأی نخست مردم استان سیستان و بلوچستان به آقای هاشمی رفسنجانی بوده است این گونه مطرح شده که جناب عالی کم‌تر به این استان توجه خواهید کرد. توصیه اینجانب این است که بیش از آنچه به استان سیستان و بلوچستان پرداخته شده است به استان بپردازید تا این تصور پیش نیاید و وجهه مردمی جناب عالی هم افزون شود. بعد هم که از خواب بیدار شدم و... .
 


 
معرفی کتاب: نظریه نهادى در علوم سیاسى؛ نهادگرایى جدید
ساعت ۱:٢۱ ‎ب.ظ روز شنبه ۸ امرداد ۱۳۸٤  کلمات کلیدی: مقاله ، نهادگرایی ، وبلاگ ، پرشین بلاگ

کتاب، حاصل سه تا چهار سال کار فکرى مؤلف، بى. گاى پیترز، درباره طبیعت نهادهاى سیاسى و نقش نظریه نهادى در علوم سیاسى است. از نگاه نویسنده، تمرکز بر روى رفتار فردى براى توضیح چشم‏اندازهاى اقتصادى، جامعه‏شناسى و روان‏شناسى به راحتى در تحمل بار سنگین فهم و توضیح آنچه در جهان سیاست و حکومت اتفاق مى‏افتد، ناکافى است، از این رو گفت‏وگوى از نهاد و تأکید بر آن ضرورت و اهمیت مى‏یابد.
هدف عمده کتاب حاضر، تلاش براى تبیین برخى مسائل عمده در نظریه نهادى معاصر در علوم سیاسى با طرح یک سرى پرسش براى تبیین نظریه نهادى است. این کتاب که هنوز به فارسى بر گردانده نشده، به طور مستقل به تبیین نظریه نهادى اختصاص یافته است. عمده رهیافت هاى نظریه نهادى که در کتاب مذکور بحث و بررسى شده عبارتند از: نهادگرایى هنجارى، نهادگرایى انتخاب عقلایى، نهادگرایى تاریخى، نهادگرایى تجربى، نهادگرایى بین‏المللى و نهادگرایى انجمنى. براى این منظور نویسنده پرسش‏هاى چندى را طرح کرده است؛ تمامى این پرسش‏ها به شأن علمى نظریه نهادى و به همین‏سان به سودمندى آن براى توصیف واقعى رفتار سیاسى اشاره دارد. اثر مورد بحث در نه فصل سامان یافته است:

فصل یکم، نهادگرایى قدیم و جدید؛
فصل دوم، ریشه هاى نهادگرایى جدید: نهادگرایى هنجارى؛
فصل سوم، نظریه انتخاب عقلایى و نظریه نهادى؛
فصل چهارم، میراث گذشته: نهادگرایى تاریخى؛
فصل پنجم، نهادگرایى تجربى؛
فصل ششم، نهادگرایى جامعه شناختى؛
فصل هفتم، نهادهاى بازنمایى کننده منافع؛
فصل هشتم، نهادگرایى نهادها؛
فصل نهم، یک یا چند نهادگرایى.

فصل نخست اثر حاضر بیشتر تمهیداتى براى معرفى نظریه نهادى و مسائل پیرامون آن است. به ویژه که در این فصل، از نهادگرایى قدیم و جدید و نشانه هاى هر یک بحث شده است. همچنین چکیده‏اى از انواع دیگر نهادگرایى نیز آمده است. نویسنده در ابتدا به طور فشرده به چشم‏اندازهاى نظریه هاى نهادى در علوم سیاسى و جامعه‏شناسى اشاره کرده و در ادامه این چشم‏اندازها را مورد بررسى قرار داده است. پرسش‏هاى مورد اشاره در بالا، در هر کدام از چشم‏اندازهاى مورد نظر طرح شده و نظریه بر این اساس مورد سنجش قرار گرفته است.
به عقیده نویسنده، ریشه علوم سیاسى در مطالعه نهادهاست. در طول دوره بعد از جنگ جهانى دوم، دانش علوم سیاسى از آن ریشه‏هایش بحثى به میان نیاورد و بیشتر بر فرضیات فردگرایانه رفتارگرایى و انتخاب عقلایى معطوف گردید. هر دو این رهیافت‏ها بر این فرض استوار بودند که افراد، به مثابه افراد، به طور خودمختارانه عمل مى‏کنند که مبتنى بر نشانه‏هاى روان‏شناسى - اجتماعى یا محاسبه عقلانى از سود شخصى‏شان است. در هر نظریه، افراد توسط نهادهاى رسمى یا غیر رسمى جهت گیرى نمى شدند، بلکه انتخاب‏هایشان به دست خود آنها ساخته مى‏شد.
یک تحول در آغاز دهه 1980 بازگشتى در توجه به نهادهاى رسمى و غیر رسمى بخش عمومى و نقش مهمى که ساختارها بازى مى‏کند را ایجاد کرد. توضیحات نهادى در خط مشى مطالعات حکومتى باقى ماند، اما نهادگرایان کاربردشان براى تشریح سطح فردى رفتار را احیا کردند. نهادگرایى جدید ویژگى‏هاى زیادى از قرائت قدیمى‏تر این رهیافت را براى فهم سیاست منعکس کرد، اما پیشرفتى هم در مطالعه سیاست در تعدادى از جهت‏گیرى‏هاى تجربى و نظرى جدید به وجود آمد؛ از این رو بسیارى از فرضیات تفکر نهادى قدیمى‏تر را ثمربخش ساخت؛ براى مثال نهادگرایى قدیمى بحث مى‏کند که سیستم‏هاى ریاستى به طور قابل توجهى از سیستم‏هاى پارلمانى مبتنى بر ساختارها و قوانین رسمى متفاوت است. نهادگرایى جدید البته فراتر از این مى‏رود و معتقد است در چگونگى دو شیوه سازماندهى زندگى سیاسى تفاوت وجود دارد و از تفاوت ترجیحات سیستم بحث مى کند.
البته هنوز مباحثات دامنه دارى در این زمینه در جریان است. در واقع بایستى چارچوبى براى مرزهاى این رهیافت ها وجود داشته باشد. همچنان که گفته شده، چندین رهیافت بایستى بیشتر به عنوان مکمل دیده شوند، به جاى این که شرح‏هاى رقیبى براى پدیده سیاسى به شمار روند. البته به اعتقاد نویسنده، هیچ کدام از این رهیافت‏ها به طور کامل نمى‏توانند همه اعمال سیاسى را توضیح دهند و شاید نباید هیچ یک تلاش کنند که چنین کارى را انجام دهند. عالمان مى‏توانند قدرت تجزیه و تحلیل بالاترى در برخى پرسش‏هاى به کار گرفته شده رهیافت یا دیگر رهیافت‏ها به دست آورند. علاوه بر این، رفتارگرایان و طرفداران تحلیل انتخاب عقلایى افراد را به طور کامل بازیگران خودمختارى در نظر مى‏گیرند که جدا از جهت‏گیرى نهادها، تنها در مخاطرات و نیازشان متأثر از نهادها هستند.
افزون بر این، نهادگرایى جدید موجودى بیشتر خنثى است با تعدد انواع خاصى از رهیافت ها. این رهیافت‏ها براى نهادها بایستى به مثابه مکمل دیده شود، حتى اگر طرفداران یک یا چند رهیافت اغلب ادعاى برترى جایگاهشان را بکنند.
تمرکز اولیه این کتاب بر نهادگرایى جدید در علوم سیاسى و دیگر رشته‏هاى علوم اجتماعى است. این عبارت به این معناست که نخست یک نهادگرایى قدیمى وجود داشت و دوم این که قرائت جدید به طور چشم‏گیرى از قرائت قدیمى متمایز است. روش‏شناسى به کار گرفته شده توسط نهادگرایى قدیمى این است که مشاهده گر مى‏کوشد جهان سیاسى اطراف خود را در اصطلاحات غیر انتزاعى توصیف کند و بفهمد.

مشخصات کتاب شناختى اثر که به زبان انگلیسی است به شرح زیر است:


B.Guy Peters, INSTITUTIONAL THEORY IN POLITICAL SCIENCE ,THE NEW INSTITUTIONALISL (Londan and New York: 1999).

متن حاضر را به طور کامل در فصلنامه علوم سیاسی مطالعه فرمایید.


 
آب‌های سیستان
ساعت ۱۱:۳۳ ‎ق.ظ روز شنبه ۱ امرداد ۱۳۸٤  کلمات کلیدی: یادداشت ، سیستان و بلوچستان ، وبلاگ ، پرشین بلاگ

درست گفته شده است که آب مایه حیات است. مردم سیستان با گوشت و پوست و استخوان خویش این موضوع را دریافته‌اند. حیات سیستان و سیستانی به حیات آب است. سیستان خود فاقد آب است. آب‌های سیستان که در چاه نیمه‌ها و دریاچه هامون جای گرفته‌ از کوه‌های بلند افغانستان سرچشمه می‌گیرد. اگر در آن سوی مرزها آب کم باشد و باران و برف کم‌تری ببارد، تبعاتش بیش از همه جا در سیستان مشهود است. خشک‌سالی‌های پیاپی هفت سال اخیر، که امسال با حضور آب رنگ باخته است، گواهی است بر این موضوع. به ویژه اگر مسائل سیاسی هم وارد ماجرا شود، همانند زمانی که طالبان بر افغانستان حکم می‌راند، باید غزل کم‌آبی و خشک‌سالی در سیستان خوانده شود. نه فقط طالبان که هر دولتی که در افغانستان حاکم باشد از آب به مثابه یک اهرم فشار و امتیازگیری بهره خواهد برد. کاری که تا کنون همه دولتهای دارای قدرت در افغانستان انجام داده‌اند. این هم دست پخت تقسیم و تفکیک مناطق مرزی است که توسط انگلیسی‌ها برای مردم این سامان و ایران به یادگار مانده است.

باید اشاره کنم در اثر خشک‌سالی‌های هفت سال اخیر، کشاورزی و دامداری و ماهی‌گیری و صید و صیادی و به طور کلی حیات سبز و زنده از سیستان رخت بسته بود. سختی کار به قدری بوده است که بیشتر مردم با کمک‌های ناچیز دولت گذران می‌کردند و تنها آب‌های موجود در منطقه که در چاه‌نیمه‌ها خیره شده بود برای شرب استفاده می‌شد. بگذرم.

آب‌های سیستان از رودخانه هیرمند، بخشی از مرز مشترک میان ایران و افغانستان، به دریاچه هامون سرازیر می‌شود و این دریاچه را به یکی از دریاچه‌های آب شیرین و تالاب بین‌المللی تبدیل کرده است که در آن انواع ماهی‌ و پرندگان آب‌زی و مهاجر به وفور یافت می‌شود. هم اینک بخش دیگر و بیشتر آب‌های سیستان در چاله‌هایی طبیعی به نام چاه نیمه وارد می‌شود. ظرفیت این چاله‌ها چندین برابر آبی است که در پشت سد کرج جمع شده است. در سال‌های خشک‌سالی از این آب‌ها برای شرب استفاده می‌شود و در سال‌های پرآبی برای کشاورزی نیز بهره گرفته می‌شود. به غیر از سه چاله طبیعی که آب در آنها ذخیره می‌شود، چاه نیمه چهارمی نیز در حال آماده شدن است تا آب بیشتری ذخیره شود و آب را به زاهدان نیز منتقل سازد. البته هم اینک نیز آب به وسیله لوله‌کشی به زاهدان منتقل می‌شود و مردم زاهدان نیز از آب‌های شیرین سیستان بهره‌مند شده‌اند.

سخن در این باب بسیار است که باید از همه آنها گذشت و به همین مقدار اکتفا کرد.