شریف لک‌زایی

اخبار، گفتگوها، یادداشتها، مصاحبه ها و مقاله های دکتر شریف لک زایی

Similarities and Disparities of Imam Khomeini and Molla Sadra
ساعت ٩:٢٤ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٤ دی ۱۳۸٩  کلمات کلیدی: مطالب انگلیسی ، ملاصدرا ، وبلاگ ، امام خمینی

Sadr e din Shirazi and Imam Khomeini were both two of the most prominent philosophers of the supreme philosophy, but, one of them was the founder of this school and another was the follower, teacher, and powerful analyst of the mentioned school. These two people share many features in common such as having a good hand in mysticism and revelation while having mastery over demonstration.

  Not only both of them have dominance on “Kalam” theology and Quran, but also they were acquainted with comment and “Fegh-h” as well. Despite all of these common features they share in the field of thought and theory, especially their both mastery over different theologies, their field of action containing whole the supreme philosophy whether at the time of foundation or at the present time, was a way different from one another. We can see this difference, in particular, in referring and wide using of “Fegh-h” and its theology, sitting on the throne of Shiite reference and issuing Fatwa, fighting the kingdom of Shah, and finally, founding a newborn government.

Then, the first prominent difference between the two philosophers is continuance of the philosophy and companionship from one hand, and sympathy with Fegh-h and being Faghih from the other hand. Imam Khomeini, who was known as “Haj Agha Roohollah” those days, cut his connection with philosophy formally after four decades of his life, while, Molla Sadra spent whole his life learning, writing, and teaching philosophy. The last time Roohollah taught philosophy, especially Molla Sadra’s “Asfar e Arbae,” was late 20s Solar Hegira. After that and since the beginning of the 30s, he taught and wrote philosophic and mystic works no more. It seems that he had not left any written work in the field of philosophy before then, except some works in Morals and Mysticism in which he had discussed about some philosophic subjects as well. Many of Roohollah’s students do not remember that he might have taught philosophy since they became his students in 30s. his main effort was made in teaching Fegh-h and the general principles in seminaries. It made him be known as a brilliant and well-known teacher in Fegh-h among theologians as he had been famous in Morals and Mysticism before then. His basic Fegh-h written works were published during this period without any reference to philosophy and mysticism. On the contrary, Molla Sadra Shirazi spent his life teaching, learning, and writing in the field of philosophy as well as having a hand in other scientific fields. Teaching philosophy in Shiraz, his home town, was one of the richest periods of time which occurred in Shiraz. Molla Sadra, while having mastery over Fegh-h theology, stayed loyal to teaching, learning, and writing philosophy and left many important works as well as training many prominent students.

What Imam Khomeini followed since early years of the 30s were founding a basis which could make him be known as a powerful Faghih and found his theory of General Reference in 40s. This way, after the year 1340, Imam Khomeini, contrary to Molla Sadra, stood in the place of a general reference being followed by a great deal of Shiite people inside and outside of Iran. During the same years, many students who had learned Fegh-h from him gathered Imam Khomeini. Now, if Molla Sadra wanted to enter the field of Fegh-h reference in his age, it was not possible for him to do so considering his time circumstances. Of course, the reference of imitation is one of foundations being appeared through the recent years. In Molla Sadra’s age, high-ranked positions of government were submitted to theologians by the kingdom and the King himself. As far as we remember, Molla Sadra had not a good relationship with “Safavi” kingdom. Although he is said to be the son of Shiraz governor and supported by the time Shiraz governor who was one of his close friends, his view regarding kingdom and king did not change and he did not pay attention to Shah. An interesting point is that he was not used to present any of his works to the king and did not praise them at all while it had been common to do so among all theologians living at the same age. Anyway, the foundation of reference was founded after changes occurred in Molla Sadra’s time as well as in the recent age and Imam Khomeini gained this position as a Faghih and analyst of the Supreme Philosophy.

And finally, the most important differentiating point in these two philosophers of the supreme philosophy is overthrowing Pahlavi kingdom by Imam Khomeini and his direct presence at the top of leadership and the political power. It is something that even if Molla Sadra wished to do, he couldn’t do that because it had been something impossible. Maybe it was because of that his age conditions were not suitable for making such changes, movements, and risings as Imam Khomeini did at the beginning of the revolution. Then, Molla Sadra’s age conditions had had impressed him so that he did not have any idea about sounding such a government. However, we may be able to consider Imam Khomeini’s presence at the top of the government impressed by the basis of the supreme philosophy. Then, although the difference point between these two philosophers is founding a new political system and overthrowing the latter one, we should not forget that Molla Sadara founded intentionally or unintentionally the basis of a philosophy which could end the life of a kingdom in practice by one of his Supreme Philosophy followers four centuries later. Such a thing may not be penetrated in Molla Sadra’s mind then.

Of course, Molla Sadra had many quarrels with superficial-minded theologians in his own time and he has independent essays regarding them as well, but he never raised the kingdom directly and overtly, and so, he could found a special philosophical system which would be called later as the Supreme Philosophy. It, finally, overthrew the system of kingdom in Iran.

Anyway, one of disparity points between Imam Khomeini and Molla Sadara is the kind of encountering them with their own governments and kings in their ages. However, Imam Khomeini opposed overtly the kingdom of Shah and was sent to exile when he became disappointed of correcting Pahlavi regime; we never see in historical passages that Molla Sadra had started fighting against his time government overtly. Of course, Molla sadra goes to exile considering the conditions of his time and several objections of his contemporary people. It happens while there is no praise of flattery about his time governors can be found in his works in spite of many of his contemporary theologians and philosophers. Such a thing may be a sign of his theoretical and practical objection to governors. This way, it will be clear that how a great change was made in these two philosophers’ methods of practice according to change of time conditions and how a different system was created through this change and when Imam Khomeini’s formal connection was cut with philosophy. Although Molla Sadra and Imam Khomeini shared many aspects in common in commenting Quran and revelatory, moral, oratory, logical, mystical, and even Fegh-h instruction, referring of Imam Khomeini to practice left many effects and changes in the political life of Iran.

Sharif Lakzaei

The cultural Website of Martyrdom and Sacrifice


 
راهکارهای رفع نابسامانی‌های جامعه از دیدگاه ملاصدرا
ساعت ۱۱:٠٩ ‎ب.ظ روز شنبه ۱۸ دی ۱۳۸٩  کلمات کلیدی: گفت و شنود ، حکمت سیاسی متعالیه ، وبلاگ ، تمدن اسلامی

ملاصدرا، عدم رهبری دینی و تقید نداشتن به شریعت، بی‌توجهی به نخبگان و بزرگان را مهمترین عامل بروز بحران‌ها در جامعه می‌دانست.

به‌گزارش مرکز خبر حوزه، دکتر شریف لک‌زایی در نشست علمی‌ که با موضوع «مسأله صدرا در کتاب کسر اصنام الجاهلیه» در سالن جلسات دانشگاه باقرالعلوم‌(ع) برگزار شد، طی سخنانی با اشاره به جایگاه علمی و عرفانی، ملاصدرا، اظهار داشت: ملاصدرا یکی از عالمان، عارفان و فیلسوفان بزرگی بود که دارای آثار و تالیفات فراوانی می‌باشند که متاسفانه بسیاری از آنها مغفول مانده است.

وی با اشاره به جایگاه این فیلسوف بزرگ افزود: شایسته است که تمام آثار ایشان مورد واکاوی و تحقیق قرار گیرد.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، کتاب کسر اصنام الجاهلیه ملاصدرا را مدنظر قرار دارد و گفت: به دلیل اهمت مباحث این کتاب علاوه بر ترجمه به زبان فارسی، به زبان انگلیسی ترجمه و بسیار مورد توجه قرار گرفته است.

لک‌زایی، با بررسی محتوای این کتاب، گفت: این کتاب، در مباحث حکمت عملی است که بخش عمده آن در نقد صوفیان و عارف نمایان است.

اشراف ملاصدرا به اوضاع اجتماعی

وی با اشاره به این‌که این کتاب از آخرین آثار ملاصدرا می‌باشد، ابراز داشت: مباحث این کتاب نشانگر آن است که ملاصدرا به خوبی جامعه دوران خود را شناخته و نسبت به اوضاع اشراف کامل داشته است.

مدیر پروژه حکمت سیاسی متعالیه پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ادامه داد: ملاصدرا در تحلیل نابسامانی‌ها و بحران‌های جامعه، عامل اصلی را نبود رهبری اصیل دینی و سیاسی دانسته و بحران‌های دیگر را نشات گرفته از آن توصیف کرده است.

وی تصریح کرد: همچنین به عقیده ملاصدرا عامل دوم این نابسامانی‌ها به دلیل نقش کمرنگ و بی‌توجهی به نخبگان و بزرگان می‌باشد.

راهکارهای رفع نابسامانی‌های جامعه از دیدگاه ملاصدرا

دکتر شریف لک‌زایی در پایان با تشریح راهکارهای این فیلسوف بزرگ در حل نابسامانی‌ها، اذعان داشت: از دیدگاه ملاصدرا، تقید به شریعت، بسط اخلاق و توجه به امور معنوی با محوریت و رهبری فردی عارف و حکیم تنها راه رفع نابسامانی‌های جامعه می‌باشد.

خاطرنشان می‌شود، نشست علمی «مسأله صدرا در کتاب کسر اصنام‌الجاهلیه» از سلسله نشست‌های گروه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم‌(ع) قم بود که به همت معاونت پژوهش و فناوری اطلاعات این دانشگاه برگزار گردید.


 
کرسی‌های آزاداندیشی، روشن‌گر مسیر اسلامی‌سازی علوم است
ساعت ۱۱:٤۳ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱٢ دی ۱۳۸٩  کلمات کلیدی: گفت و شنود ، آزادی ، وبلاگ ، علوم انسانی

به باور عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، کسانی که داعیه‌دار اسلامی‌سازی علوم انسانی هستند، باید به پرسش منتقدان پاسخ دهند تا ابعاد این مسئله روشن شود. در کرسی‌های آزاداندیشی، مؤافقان و مخالفان مطالبی بیان می‌کنند و مسیر و ابعاد واقعی هر مسئله‌ای آشکار می‌شود.

گروه اندیشه: «شریف لک‌زایی»، عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ایران (ایکنا)، در تبیین یکی از راه‌کارهای اسلامی‌سازی علوم انسانی اظهار کرد: باید امر اسلامی‌سازی علوم انسانی به افرادی سپرده شود که در علوم انسانی تحصیل کرده باشند و بدانند علوم انسانی چیست و چه ابعادی دارد. چنین افرادی باید تصمیم‌گیر این حوزه باشند. تدبیر کسانی که با علوم انسانی آشنا نیستند، دچار خدشه است؛ لذا گام نخست برای رفع این مشکل، سپردن امور به افرادی است که با علوم انسانی آشنا باشند.

وی افزود: برای سامان‌دادن امور در این حوزه باید فارغ از شعار عمل کرد و اسلامی‌سازی باید به‌صورت علمی و با رویکرد کاربردی پیش برود. در مراکز علمی که زیر نظر دولت است، همچون مراکز پژوهشی و آموزشی که دارای اعضای هیئت علمی هستند، باید تقویت شوند و فضای آزادی در اختیارشان قرار گیرد تا بتوانند به تولید علم بپردازند.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با اشاره به تأکید مقام معظم رهبری بر ایجاد کرسی‌های آزاداندیشی، تأکید کرد: برای تحقق این امر نیاز نیست که ساختار دست و پاگیری تعیین شود که برای اجرای آن نیز دچار مشکل شویم؛ باید فضایی فراهم شود تا هر کس بتواند نظرش را در فضای علمی بیان کند تا علم به پیش رود. در بحث اسلامی‌سازی علوم انسانی بیشترین خدمت را کسانی انجام می‌دهند که نقد می‌کنند.

لک‌زایی با بیان این‌که منتقدان نقاط خلأ و آسیب را شناسایی می‌کنند، عنوان کرد: از طرفی نیز کسانی که داعیه‌دار اسلامی‌سازی علوم انسانی هستند، باید به پرسش منتقدان پاسخ دهند تا ابعاد مسئله روشن شود. در کرسی‌های آزاداندیشی نیز همین امر رخ می‌دهد، یک ایده‌ای مطرح می‌شود، موافقان و مخالفان آن، مطالب خود را بیان می‌کنند و ابعاد واقعی هر مسئله‌ای آشکار می‌شود.

وی ادامه داد: آلودگی سیاسی می‌تواند بر مسئله تولید علم نیز تأثیرگذار باشد و آن‌را متوقف کند. بحث فرهنگی، اخلاقی، معنوی، متعالی و متعادل باید وجود داشته باشد تا مسئله تولید علم به‌صورت متعادل و متوازن پیش رود. این بحث بسیار مهم است و باید به‌طور عملی کاری صورت بگیرد و کارهایی همچون مصاحبه برای فضاسازی خوب است و همه این‌ها باید مقدمه‌ای برای اقدام علمی و کاربردی باشد.

این پژوهشگر و محقق با بیان این‌که چنین مسائلی به‌طور عمیق باید مورد توجه قرار بگیرد، گفت: جای بحث و سخن در این مورد بسیار است. یکی از الزامات اسلامی‌سازی علوم انسانی این است که باید منابع و متونی که اندیشمندان ما در گذشته نگاشته‌اند، باید به‌صورت منسجمی در اختیار اصحاب فکر و فرهنگ جامعه ما قرار بگیرد.

عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تصریح کرد: به‌عنوان نمونه متأسفانه ما یک دوره آثار بوعلی سینا به‌عنوان بزرگ‌ترین متفکرمان را به‌شکل منسجم در اختیار نداریم، یا یک دوره ترجمه آثار بوعلی را نداریم؛ لذا از دانشجویی که با زبان عربی آشنایی کافی ندارد، نمی‌توان انتظار داشت که از چنین متونی استفاده کند.

لک‌زایی بیان کرد: بنابر این ابتدا باید آثار بزرگان ما به‌شکل صحیحی ترجمه و در اختیار دانشجویان قرار گیرد. همچنین اساتیدی که با زبان عربی آشنایی کافی ندارند، نمی‌توانند با افکار بزرگان ما آشنا شوند. این‌ها از الزامات بحث اسلامی‌سازی علوم انسانی است. حتی ما آثار فارابی را یک دوره کامل در اختیار نداریم.

وی با بیان این‌که برخی از رساله‌های فارابی اصلا در ایران موجود نیست، اظهار کرد: با این‌که اکنون سه، چهار دوره از جشنواره فارابی برگزار شده، ولی حتی درباره آثار فارابی کار منسجمی صورت نگرفته است. متولیان امر می‌توانند یک دوره کامل آثار او را منتشر کنند. همچنین آثار خواجه نصیرالدین طوسی و سهروردی نیز همین‌گونه هستند.

لک‌زایی ادامه داد: البته درباره آثار ملاصدرا توسط بنیاد حکمت اسلامی صدرا تلاش‌ها و اقداماتی صورت گرفته است، ولی ما انتظار داریم که قشر عظیم دانشگاهیان ما با این بحث‌ها به‌ویژه آثار ملاصدرا آشنا شوند و آثار ایشان به قلم مترجمان زبردست ترجمه شود و در اختیار جامعه ما قرار بگیرد.

این محقق و پژوهشگر با بیان این‌که گاهی ما توقعاتی داریم که چون الزامات آن‌را فراهم نکرده‌ایم، قابل تحقق نیستند، گفت: اگر چه ما دم از اسلامی‌سازی می‌زنیم، اما متأسفانه می‌بینیم که دانشجویان ما به آثار غربیان بسیار راحت‌تر از آثار اسلامی دسترسی دارند. غالب آثار افلاطون و ارسطو به‌عنوان دو متفکر بسیار بزرگ در دوران یونان باستان به صورت کاملا منقح و به زبان فارسی در دسترس است، ولی متأسفانه آثار متفکران ما این‌گونه نیست و در مورد آن جفا شده است.

وی عنوان کرد: لذا در زمینه اسلامی‌سازی علوم انسانی حرف‌ها و شعارهای خیلی خوبی بیان شده، ولی چنین الزاماتی را پدید نیاورده‌ایم و یک محقق امکان ورود در این عرصه را با توجه به عدم و کمبود امکانات ندارد. ضروری است مراکزی که ادعای بحث اسلامی‌سازی علوم را دارند، در این حوزه سرمایه‌گذاری بیشتری کنند.

عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تأکید کرد: لازم است که آثار متفکران اصلی‌مان را سامان‌دهی کنند و آن‌ها را برجسته و مطرح کنند تا به شکل شایسته‌ای در اختیار جامعه علمی قرار گیرد و تأثیرات آن آشکار شود. لذا باید زمینه‌ای فراهم شود تا شعارها محقق و تحرک گسترده‌تری در این زمینه ایجاد شود و ما را در جهت دست‌یابی به اهداف‌مان یاری کند.

مطالب مرتبط

انجمن‌های علمی؛ پیشگامان اسلامی‌سازی علوم انسانی

 اسلامی‌سازی علوم انسانی بنیان تحولات جهانی را سامان می‌دهد

 اسلامی‌سازی علوم انسانی، خیزش دوباره تمدن‌ اسلامی است

مسیر اسلامی کردن علوم از فلسفه می گذرد

 آزاد اندیشی، گمشده پژوهش است

 هر جا آزادی باشد، دانش هم تولید می شود

کرسی‌های آزاداندیشی، روشن‌گر مسیر اسلامی‌سازی علوم است


 
انجمن‌های علمی حوزه و دانشگاه؛ پیشگامان اسلامی‌سازی علوم انسانی
ساعت ۱٢:٠٥ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ۸ دی ۱۳۸٩  کلمات کلیدی: گفت و شنود ، علوم انسانی ، وبلاگ ، انجمن های علمی

«شریف لک‌زایی»، عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ایران (ایکنا)، در تبیین یکی از راه‌کارهای اسلامی‌سازی علوم انسانی اظهار کرد: نهادهای غیردولتی اگر در مسیر اسلامی‌سازی علوم انسانی گام بردارند، موفق‌تر از نهادهای دولتی می‌توانند عمل کنند.

وی افزود: محققان اگر ایده جدیدی دارند باید مورد حمایت قرار بگیرند تا ایده‌شان پرورش یافته، طرح شود و بسط پیدا کند و درباره آن میزگردها و نشست‌هایی گذاشته شود. نهادهای غیردولتی در این زمینه می‌توانند سریع‌تر و بهتر عمل کنند؛ به‌عنوان نمونه انجمن‌های علمی که در حوزه‌ها و دانشگاه‌ها وجود دارند.

عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با اشاره به سابقه حضور خود در انجمن‌های علمی حوزه و دانشگاه عنوان کرد: اگر این انجمن‌ها حمایت شوند و به آن‌ها مجال داده شود، با توجه به ظرفیتی که وجود دارد و نیروهایی که در چنین مراکزی حضور دارند، می‌توانند در مسیر فعالیت‌ اسلامی‌سازی علوم انسانی مؤثر واقع شوند.

لک‌زایی تأکید کرد: نهادهای دولتی نباید در زمینه اسلامی‌سازی علوم انسانی وارد تولید علم شوند. نهادهایی همچون شورای عالی انقلاب فرهنگی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و حتی حوزه‌ها و دانشگاه‌ها باید افراد و گروه‌هایی که در انجمن‌های علمی حضور دارند، حمایت و هدایت به این سمت کنند که امر تولید علم را به عهده بگیرند.

وی با بیان این‌که تولید اندیشه‌ها و دانش‌هایی که مبتنی بر فرهنگ اسلامی است، باید بر عهده چنین مراکزی قرار بگیرد، گفت: این آموزه‌ها جهان‌شمول هستند، وقتی از اسلامی‌سازی سخن می‌گوییم، منظورمان این نیست که علومی تولید شود که مختص یک جامعه و یک کشور باشد، بلکه آموزه‌های اسلامی به‌گونه‌ای است که می‌تواند تمام جوامع و فرهنگ‌ها را تحت پوشش خود قرار دهد.

این پژوهشگر ادامه داد: ضروری است که این‌گونه علوم تولید شود و بسط و گسترش یابد، چنان‌که در دوره میانه این اتفاق افتاد. دوره میانه از قرن دوم، سوم هجری آغاز می‌شود و تا قرن هفتم، هشتم هجری ادامه پیدا می‌کند، در این دوران تمدن اسلامی به اوج رسیده بود. در این دوران، فیلسوفان برجسته‌ای داشتیم.

عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با اشاره به برخی از فیلسوفان مشهور تمدن اسلامی اظهار کرد: بزرگانی همچون فارابی، بوعلی سینا، شیخ اشراق، سهروردی، و خواجه نصیرالدین طوسی در این دوران حضور داشتند. دوره جدید تمدن اسلامی که در حال تأسیس است، دوره‌ای است که با حکمت متعالیه به‌وجود می‌آید.

این پژوهشگر تصریح کرد: ملاصدرا وضعیتی را پدید آورده و دانشی را تأسیس کرده است که انقلاب اسلامی یکی از محصولات و معلولات آن است. امام خمینی(ره) به‌عنوان یک حکیم حکمت متعالیه مطرح هستند. چند روز قبل، آیت‌الله سیدحسن مصطفوی تأکید می‌کرد که اگر امام(ره) فیلسوف نبود، انقلاب نمی‌کرد.

لک‌زایی تأکید کرد: اگر امام(ره) فیلسوف نبود، فقه ایشان نیز راکد می‌ماند، این فلسفه بود که این توان و این ظرفیت را به ایشان داد که فقه را به پویایی برساند و حرکت عظیمی ایجاد کند تا جامعه را به پیش ببرد. بعد از دوران میانه که تمدن اسلامی به اوج رسیده بود، رکودی مشاهده می‌شود و الان با ظرفیتی که بعد از انقلاب اسلامی به‌وجود آمده است، می‌توان امکانات، منابع و هزینه‌ها را به‌گونه‌ای سامان داد که تمدن اسلامی دوباره به اوج خود بازگردد.

وی با بیان این‌که افراد و گروه‌هایی که به‌صورت آزاد فعالیت می‌کنند، به‌دلیل این‌که دارای انگیزه‌های شخصی هستند، فعالیت‌ها، تلاش‌ها و کوشش‌های آن‌ها از عمق و غنای بالایی برخوردار است، عنوان کرد: اگر فعالیت‌های مربوط به تولید علم، دولتی شود و وارد نهادها و سازمان‌های دولتی شود، متأسفانه ساز و کارهای اداری و ساختاری و قواعد و قوانین دست‌وپا گیر، موجب از بین‌رفتن برخی از این انگیزه‌ها می‌شود.

عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی اظهار کرد: این سؤال مطرح است که در جامعه ما افرادی که ایده جدیدی دارند، این ایده جدیدشان را به کجا باید ارائه کنند؟ کدام نهاد علمی وجود دارد که از آن‌ها حمایت و پشتیبانی کند؟ آیا اصلا حمایت و پشتیبانی صورت می‌گیرد؟

وی تأکید کرد: این مطلب احتیاج به مطالعه دارد که ببینیم افرادی که چه در حوزه علوم انسانی و چه غیر علوم انسانی، ایده‌ها و خلاقیت‌هایی دارند، باید مورد حمایت واقع شوند تا فکر و ایده آن‌ها به بار بنشیند و نتیجه دهد. غالب رؤسای دانشگاه‌های ما علوم انسانی نخوانده‌اند، با این حال ما چگونه می‌توانیم انتظار داشته باشیم که اسلامی‌سازی علوم انسانی در کشورمان سامان پیدا کند؟

لک‌زایی با بیان این‌که رشته‌های علوم انسانی موجود در دانشگاه‌های ما نحیف است، افزود: این مشکل را چگونه باید حل کرد؟ نهادهای رسمی که در امر آموزش کشور حضور دارند، باید اصلاح را از خودشان آغاز کنند، ساختارهای دست و پا گیری که وجود دارد، به این مشکلات دامن می‌زند و کار را مشکل‌تر می‌کند.


 
اسلامی‌سازی علوم انسانی بنیان تحولات جهانی را سامان می‌دهد
ساعت ۱٢:٤٥ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٦ دی ۱۳۸٩  کلمات کلیدی: گفت و شنود ، علوم انسانی ، وبلاگ ، تمدن اسلامی

«شریف لک‌زایی»، عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ایران (ایکنا)، در تبیین یکی از راه‌کارهای اسلامی‌سازی علوم انسانی اظهار کرد: کسانی که برای علوم انسانی و برای اسلامی‌سازی علوم انسانی کار و تلاش می‌کنند و پیگیر چنین حرکتی هستند، ابتدا باید خود با علوم انسانی آشنایی داشته باشند.

وی افزود: ثانیاً این افراد باید با علوم اسلامی آشنایی داشته باشند که بتوانند آن ایده اصلی و اساسی را به درستی پیش ببرند. اکنون متأسفانه افراد و نهادها و سازمان‌هایی که دارند برای علوم انسانی تصمیم می‌گیرند و اسلامی‌سازی علوم انسانی را پیگیری می‌کنند، با علوم اسلامی و علوم انسانی آشنایی کاملی ندارند.

عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با بیان این‌که غالب کسانی که تصمیم‌گیر این عرصه هستند، در حوزه‌های غیر علوم انسانی تحصیل کرده‌اند، عنوان کرد: این یک آسیب بسیار جدی است که در این مسیر و در این تحول عظیم می‌تواند موانع جدی را ایجاد کند و این مسیر باید اصلاح شود.

لک‌زایی تأکید کرد: وقتی ما می‌گوییم که می‌خواهیم تمدن‌سازی اسلامی را صورت بدهیم و اساساً انقلاب اسلامی به‌وجود آمده تا یک تمدن اسلامی را تأسیس کند و ما را از این سیطره غربی و سیطره دانش‌ها و الگوهای غربی رهایی ببخشد، باید با نظر به انواع و اقسام دانش‌هایی که در جامعه ما وجود دارد، به سراغ تحول و تحرک حرکت کنیم.

وی با بیان این‌که بحث اصلی انقلاب اسلامی مسائل و دغدغه‌های فرهنگی بوده، عنوان کرد: لذا در کشور ما باید این امور، اولویت و اصالت داشته باشد و متأسفانه در نهادهای تصمیم‌گیر اگرچه سخن و شعار در باب علوم انسانی و اسلامی‌سازی علوم انسانی زیاد است، اما عملاً امکانات کم‌تری به این بخش به‌ویژه بخش‌های پژوهشی آن اختصاص پیدا می‌کند.

این پژوهشگر ادامه داد: امکاناتی که به بخش‌های پژوهشی علوم انسانی اختصاص پیدا می‌کند، در کم‌ترین حد ممکن خود است، ولی حرف‌ها و شعارها در بالاترین حد و این یک تناقض است. دانش هسته‌ای خیلی مهم و ارزشمند است و جامعه را قدرتمند می‌کند، ولی صرف دانش هسته‌ای ملاک و معیار ما نیست.

عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با بیان این‌که ما درباره دانش‌های فرهنگی است که با دنیا درگیری و منازعه داریم، گفت: انقلاب اسلامی اگر صرفا به این هدف به‌وجود می‌آمد که ما در این رشته‌‌ها پیشرفت کنیم، خیلی منازعه‌ای صورت نمی‌گرفت. منازعه اصلی اینجاست و ما نباید از هدف اصلی خود منحرف شویم.

این پژوهشگر تصریح کرد: بنابراین در عین این‌که در رشته‌های غیر علوم انسانی پیشرفت‌های خیلی خوبی داشته‌ایم و تأکید هم باید شود تا تداوم پیدا کنند، ولی در این بخش که بنیان تحولات آتی را شکل و سامان می‌دهد، باید همچنان که در شعارها و حرف‌ها و صحبت‌ها اولویت پیدا می‌کند، به لحاظ امکانات و هزینه‌هایی که در این حوزه صورت می‌گیرد، نیز باید این اتفاق بیفتد و این اولویت محقق شود.

لک‌زایی تأکید کرد: بنابراین تمدن‌‌سازی صورت نمی‌گیرد مگر این‌که یک رابطه معقولی بین آزادی و دانش برقرار شود که ما بتوانیم دانش‌های خاصی که می‌تواند از دل جامعه و آموزه‌های دینی ما بر‌آید و جامعه را به سمت مطلوبی هدایت کند، باید این‌ها حتما با یک مدیریت معقول و آگاهانه و مدیریتی که بداند که این مسیر چیست و چگونه باید طی شود، این اتفاق بیفتد.

وی با بیان این‌که دانش‌های فرهنگی باید در جامعه ما اولویت داشته باشند، عنوان کرد: منظور از اسلامی‌سازی علوم انسانی این است که به‌سمت دانش‌های فرهنگی، دانش‌های اخلاقی، دانش‌های معنوی و دانش‌های متعالی حرکت کنیم. در این مسیر، عقل، تجربه، شهود، اشراق، وحی و آموزه‌های دینی، همه در کنار هم قابل تحقق است.

عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با اشاره به ابتکار ملاصدرا گفت: وی، چهار پنج قرن قبل، حکمت متعالیه‌ای تأسیس کرده که همه این ابعاد را در خودش جمع کرده است، هم از قرآن کریم بهره‌مند شده و به وحی نظر دارد، هم این‌که برهان و عقل را دخالت داده است، هم بحث عرفان، شهود، اشراق و در یک نظر دیگری، تجربه را نیز دخالت داده است.

وی تأکید کرد: ملاصدرا تمام این جنبه‌ها را در یک کار بسیار عظیم و سترگ که می‌توان از یک فعالیت بین‌رشته‌ای تعبیر کرد، سامان داده و دانشی با عنوان حکمت متعالیه تأسیس کرده است که در نظر برخی از اساتید که در حیطه علوم فرهنگی فعالیت دارند، انقلاب اسلامی نیز به نوعی، محصول حکمت متعالیه تلقی می‌شود.

لک‌زایی با اشاره به یکی از نکته‌های جدی در زمینه اسلامی‌سازی علوم انسانی اظهار کرد: ما نمی‌خواهیم تمدن غرب را انکار و رد کنیم، بلکه بر اساس آموزه‌های دینی از همه فرهنگ‌های بشری می‌توانیم استفاده کنیم و حتی ملزم شده‌ایم که از آن استفاده کنیم و بهره ببریم. طبق آموزه‌ای که از پیامبر اکرم(ص) به ما رسیده است، علم را اگر در چین هم باشد باید بیاموزیم.

این پژوهشگر عنوان کرد: ما علم دینی را که از کشوری همچون چین نمی‌توانیم بیاموزیم، علوم متعارف بشری را از آن‌ها می‌توانیم یاد بگیریم و در راستای اهداف خودمان از آن استفاده می‌کنیم. شاید در غایتی که از بحث اسلامی‌سازی علوم انسانی مدنظرمان هست، بتوان معنوی‌سازی و اخلاقی‌سازی فرد و جامعه را یکی از نتایج بسیار کلیدی اسلامی‌سازی علوم انسانی تلقی کرد.

عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی اضافه کرد: به این ترتیب، ما می‌خواهیم این تمدن معنوی، اخلاقی و اسلامی شکل بگیرد تا هم باورهای ما را که مبتنی بر عقل است، سامان دهد و هم گرایش‌های ما را که مبتنی بر اخلاقیات است، سامان دهد و هم رفتارهای ما را در حوزه علوم اسلامی اعم از فقه، اقتصاد، سیاست به یک سمتی حرکت دهد که آن کلیتی که در انقلاب اسلامی مدنظر بوده، محقق شود.

وی تأکید کرد: طبیعتاً در این مسیر باید آسیب‌ها شناسایی و مرتفع شود و موانع از سر راه برداشته شود، هم موانع علمی و هم موانع عینی که ما در هر دو بخش آن مشکل داریم. این اهداف به‌تدریج باید برطرف شود و یک شبه یا یک ساله و ده ساله به‌دست نمی‌آید، یک مسیری است که به صورت طبیعی و تدریجی باید طی شود.

لک‌زایی با بیان این‌که اسلامی‌سازی علوم انسانی با بخش‌نامه و فرمان و دستور پدید نخواهد آمد، افزود: بزرگان هم تأکید کرده‌اند که این‌ها به‌صورت دفعی تحقق پیدا نمی‌کند، یک فرآیند تدریجی و حلقوی است که این حلقات باید همدیگر را کامل کنند و این مسیر به سمتی پیش برود که آن کلیتی که مدنظر است، محقق شود.

وی ادامه داد: بعد از آن‌که کلیت تمدن اسلامی محقق شد، باید به‌صورت دائمی در درون خودش به سمتی هدایت شود که آن را از پویایی خارج نکند و دائما در حال جوشش و حرکت باشد که رکود نتواند آن را متوقف کند و بر سر راهش مانعی ایجاد کند. در این مسیر، فلسفه نقش بسیار مهمی دارد و به تعبیر آیت‌الله‌العظمی جوادی‌ آملی، آنچه موجبات اسلامی‌سازی علوم را فراهم می‌کند، فلسفه است.

این پژوهشگر و محقق با بیان این‌که تمدن‌سازی نیازمند عنصر فکری و فلسفی است، اظهار کرد: در دوره حاضر اگر ما نخواهیم حتی حکمت جدید تأسیس کنیم که برخی‌ها به تأسیس حکمت جدیدی اعتقاد دارند، اما به‌هر حال به‌نظر می‌آید که حکمت متعالیه از این ظرفیت و توان برخوردار است که به این فضا رهنمون شود و ما را به این سمت و سو هدایت کند.

عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تصریح کرد: متأسفانه ما از این حکمت متعالیه تاکنون استفاده نکرده‌ایم و یا کم استفاده کرده‌ایم، اگرچه الآن در حال طرح و بحث این موضوع هستیم که این ظرفیت‌های حکمت متعالیه را به‌صورت بالفعل ارائه کنیم و دغدغه‌ای در میان اصحاب فلسفه به‌وجود بیاید.

لک‌زایی بیان کرد: این فلسفه، تنها همین متون نیست که آن‌ها را به‌صورت چندلایه بدانیم و شروح و تعلیقات مختلفی بر آن‌ها نوشته شود، ولی هیچ تأثیری در زندگی اجتماعی و حیات سیاسی و فرهنگی ما ایفا نکند. این منظر باید تغییر پیدا کند و اگر این منظر و رویکرد در باب فلسفه محقق شود، طبیعتا ما را به‌جلو خواهد برد و پشتوانه بسیار محکمی برای تمدن‌سازی نیز ایجاد خواهد کرد.


 
مفهوم تفکیک قوا در ایران
ساعت ٤:٠۱ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٢ دی ۱۳۸٩  کلمات کلیدی: مقاله ، تفکیک قوا ، وبلاگ ، آزادی

مسأله تفکیک قوا، گرچه امروزه در دیدگاه‏هاى حقوقى نیز داراى منزلتى است اما، از حیث نظرى و خاستگاه، در شمار مفاهیم فربه اندیشه و فلسفه سیاسى است. همین موضوع سبب طرح برداشت‏هاى مختلفى از آن شده است. از سوى دیگر این مفهوم و نظریه خود را بر بسیارى از قوانین اساسى کشورها نیز تحمیل کرده است. در نوشته حاضر ضمن تأمل در تلقى‏هاى مختلفى که از این مفهوم به عمل آمده، به خاستگاه و بسترهاى تاریخى طرح این نظریه در غرب اشاره شده است. آن‏گاه این مفهوم در برخى اندیشه‏هاى اندیشمندان ایرانى نهضت مشروطیت و انقلاب اسلامى مورد بررسى قرار گرفته است.


 
تشریح طرح حکمت سیاسی متعالیه
ساعت ۱:۱٢ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٢ دی ۱۳۸٩  کلمات کلیدی: گفت و شنود ، حکمت سیاسی متعالیه ، وبلاگ ، پرشین بلاگ

مدیر طرح حکمت سیاسی متعالیه، تاریخچه شکل‏گیری و آخرین وضعیت این طرح پژوهشی را تشریح کرد.به گزارش ایسکا، دکتر «شریف لک‏زایی»، عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و مدیر طرح پژوهشی حکمت سیاسی متعالیه در بیان تاریخچه شکل‏گیری طرح پژوهشی حکمت سیاسی متعالیه گفت:

اگر پذیرفته شود که در کشورمان در حوزه علوم انسانی با مشکلات و دشواری‏هایی مواجه هستیم و سال‏هاست که از نابسامانی در این حوزه در رنجیم به طور آشکار در حوزه مطالعاتی علوم سیاسی این دشواری‏ها بیشتر و افزون‏تر است. به نظر می‏رسد پس از مواجهه‏ای که با اندیشه‏های مختلف که از دوره مدرن آغاز شد، سند دانش خود را که از سال‏ها قبل دچار کهنگی و حتی پوسیدگی شده بود گم کردیم و البته تلاش‏ها برای رفو کردن و نوزایش آن نیز همواره با دشواری‏ها و مصائبی همراه بوده است. در هر حال با پیروزی انقلاب اسلامی به تعبیر فیلسوف و متأله معاصر، آیت‏الله جوادی آملی، اگرچه چند زندانی سیاسی هم آزاد شدند اما مهم‏تر از آن این بود که علوم اسلامی آزاد شدند و راه برای رشد و شکوفایی این دانش‏ها فراهم شد.

وی افزود: به نظر می‏رسد در طول سال‏های پس از پیروزی انقلاب اسلامی سوگمندانه اقدام جدی و درخوری برای تأسیس و تولید و بسط دانش‏های بومی - اسلامی انجام نگرفت و به رغم این که شرایط برای بسط و توان‏مندی علوم و دانش‏های اسلامی فراهم بود اما طرح مشخصی برای این منظور پی گرفته نشد.

لک‏زایی اظهار داشت: اگرچه پژوهش‏های پراکنده‏ای با سلایق مختلف آغاز شد اما این اقدامات نتوانست جایگاه خاصی در حوزه دانش‏های معمول جامعه کسب کند. این طرح‏های پراکنده به مرور به گونه‏ای سمت‏وسو یافت و به مقطعی رسید که به نظر رسید با توجه به پشتوانه نیروی انسانی توان‏مند، با انگیزه و با اراده می‏توان از طرح‏های جدیدی که همراه با خلاقیت و ابتکار و مبتنی بر مبانی و منابع معرفتی اسلامی است سخن گفت. طرح پژوهشی حکمت سیاسی متعالیه با چنین دغدغه‏هایی مورد توجه قرار گرفت و پی‏گیری شد.

مدیر طرح حکمت سیاسی متعالیه افزود: این طرح به طور ضمنی بر این دیدگاه نیز صحه می‏گذارد که نظریات و دیدگاه‏های غربی و غیر بومی مناسب جامعه اسلامی و ایرانی با پیشینه استوار فکری و فرهنگی چند هزار ساله نیست و نمی‏تواند مشکلات جامعه ما را حل کند. از این رو ضروری است به سمتی حرکت شود که ضمن سیراب شدن از مبانی معرفتی و فلسفی اسلامی و بومی بتواند مسائل و دشواری‏های موجود را حل‏وفصل و رفع‏ورجوع کند.

وی خاطرنشان کرد: البته این نگاه به کنار نهادن تمامی اندوخته‏های غربی را در سر نمی‏پروراند، بلکه در اندیشه تعامل با دنیا و جهان غرب است و راه پیشرفت را هم در چنین تعاملی می‏بیند اما تعاملی که ما نیز در آن حرفی برای ارائه داریم و به معنای واقعی تعامل است و می‏تواند از پشتوانه غنی معرفتی خویش به این سمت‏وسو میل کند.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان داشت: لازم می‏دانم این موضوع را با نقل‏قولی از متفکر معاصر عرب، حسن حنفی تکمیل نمایم. وی در پاسخ به این پرسش که آیا معتقدید شکل‏گیری دوباره تمدن اسلامی امکان‏پذیر است می‏گوید: «در رابطه شرق و غرب، هفت قرن، ما نقش استاد را برای غرب ایفا کردیم و هفت قرن، غرب این نقش را برای ما ایفا کرد. اما امروز غرب در آستانه توقف و پایان خود است. در چهارده قرن گذشته هر یک از ما یک دوره استاد دیگری بودیم. امروز ما در مرحله آغاز هفت قرن جدید هستیم. به عبارتی دوره سوم تاریخ ما با غرب در حرکت معکوس تمدنی در حال آغاز شدن است. در دوره جدید باید دنیای اسلام را به جایی رساند تا غرب از اسلام بیاموزد. در دو دوره گذشته غرب و دنیای اسلام چون معلم و دانش آموز بودند که استاد تلاش می‏کرد بیاموزاند و شاگرد از آموختن سرکشی می‏کرد. در تاریخ تمدن، هیچ کس معلم جاویدان نبوده است. تمدن جدیدی که در حال شکل‏گیری است از موضع آگاهی و فهم مشترک، کار را شروع کرده است. در تمدن جدید، هیچ کس بالا دست دیگری نیست. بنابراین رابطه استادی و شاگردی دیروز تمام شده است. در تمدن جدید، بیداری اندیشه و آگاهی به تاریخ اهمیت ویژه دارد.»

دکتر لک‏زایی گفت: به هر حال با چنین دغدغه‏ای و به منظور بازشناسی، بازخوانی و بازنگری میراث مکتوب تمدن اسلامی، موضوع حکمت سیاسی متعالیه در قالب یک طرح پژوهشی و در ابتدا با عنوان «وجوه سیاسی حکمت متعالیه» در سال 1383 از سوی بنده مطرح و پیشنهاد شد که تاکنون سه مرحله را پشت سر گذرانده است.

وی اظهار داشت: موضوع پژوهش به طور خاص در باب اندیشه سیاسی صدرالمتألهین از دهه هفتاد در پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی مطرح و توسط دکتر نجف لک‏زایی به انجام رسید. این اثر در سال 1381 با تأخیر زیادی چاپ و منتشر شد و بازتاب‏های مختلفی برجای گذارد. در این اثر برای نخستین‏بار دیدگاه منتقدان اندیشه سیاسی صدرالمتألهین بازخوانی و مورد ارزیابی قرار گرفته است. بی‏تردید این اثر ضمن ارائه اندیشه سیاسی صدرالمتألهین آن هم برای نخستین‏بار، در احیای دیدگاه منتقدان نیز نقشی اساسی داشته است.

مدیر طرح حکمت سیاسی متعالیه افزود: مرحله نخست طرح پژوهشی مذکور با مدیریت اینجانب در قالب مجموعه مقالات وجوه سیاسی حکمت متعالیه با همکاری جمعی از اساتید و پژوهشگران از سال 1384 عملاً شروع شد و خوشبختانه با نگارش مقاله توسط پژوهشگران حوزه اندیشه و فلسفه سیاسی به ثمر نشست که بحمدالله در سال 1388 چاپ و منتشر شد.

وی تأکید کرد: این مجموعه در واقع بازشناسی و تأکید بر این مسأله بود که نشان دهیم برخی از مباحث حکمت متعالیه برخوردار از ظرفیت‏های سیاسی و اجتماعی است.

به گزارش ایسکا، عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی افزود: خوشبختانه در این تأکید بسیاری از اساتید فلسفه اسلامی نیز با ما همراه هستند. تنها برای نمونه دکتر ابراهیمی دینانی ضمن این که قاطعانه بر استخراج فلسفه سیاسی از حکمت متعالیه تصریح می‏کند، می‏نویسد: «اساساً مباحث حکمت متعالیه در حوزه حکمت عملی، جبر و اختیار و تأکید بر اختیار انسان، همه جلوه‏هایی از ظرفیت‏های سیاسی حکمت متعالیه است. همین تأکید بر اختیار انسانی و جایگاه مهم حکمت عملی تبعات زیادی در حرکت‏های اجتماعی و سیاسی امروز ما دارد.»

وی ادامه داد: مرحله دوم طرح پژوهشی مذکور نیز از سال 1385 با مدیریت بنده در قالب برگزاری مجموعه نشست‏ها و گفت‏وشنود با اساتید و صاحب‏نظران تداوم یافت.

به گفته مدیر طرح حکمت سیاسی متعالیه، این مرحله بدین منظور طراحی و انجام شد تا ضمن فضاسازی و حساس کردن جامعه علمی و اساتید و پژوهشگران برجسته کشور نسبت به موضوع پژوهش، بتواند با اخذ نظرات صاحب‏نظران به طور دقیق‏تری پرسش‏ها و نقاط خلأ و قوّت را شناسایی و روشن سازد.

وی افزود: این مرحله به حول و قوه الهی با استقبال گسترده اساتید و پژوهشگران مواجه شد تا حدی که امکانات و توان محدود ما پاسخ‏گو نبود. با این وجود تا زمان برگزاری همایش سیاست متعالیه از منظر حکمت متعالیه قریب سی نشست و گفت‏وگوی علمی برگزار شد که پنج نشست آن با حضرت آیت‏الله جوادی آملی بود.

لک‏زایی خاطرنشان کرد: دفتر اول مجموعه مشتمل بر چهارده نشست و گفت‏وگو تا زمان برگزاری همایش در بهمن 1387 چاپ و منتشر شد و دفتر دوم این مجموعه نیز در حال آماده سازی برای انتشار است.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی افزود: با توجه به کارهای انجام گرفته و طرح بحث در نزد نخبگان و صاحب‏نظران، مرحله سوم طرح حاضر به منظور گسترش بحث به حوزه وسیع‏تری از جامعه علمی و عمومی کردن طرح پژوهشی حکمت سیاسی متعالیه بود.

وی تأکید کرد: برگزاری همایش سیاست متعالیه از منظر حکمت متعالیه در واقع انجام کاری علمی و ترویجی به منظور گسترده ساختن دایره شمول مخاطبان و درگیری تعداد بیشتری با موضوع پژوهش بود که با استقبال بسیار گسترده مخاطبان حوزوی و دانشگاهی در سوم بهمن 1387 انجام گرفت.

مدیر طرح حکمت سیاسی متعالیه اظهار داشت: برنامه‏ریزی برای برگزاری همایش از نیمه دوم سال 1386 عملاً آغاز شد و در سوم بهمن 1387 با برگزاری همایش پایان یافت و اشراف عالی حضرت آیت‏الله جوادی آملی، حکیم متأله حکمت متعالیه معاصر، از نکات مهم و برجسته این همایش است.

به رغم تصور ما، استقبال خوبی صورت گرفت و مقالات زیادی به دبیرخانه همایش واصل شد که پس از داوری‏های متعدد توسط اعضای کمیته علمی، بخشی از مقالات که از قوت و غنای بیشتری برخوردار بود پذیرفته شد که عملاً تعداد بسیار اندکی از آنها در وقت کوتاه همایش به بحث گذارده شد.

لک‏زایی افزود: مجموعه مقالات همایش در سه مجلد در حال آماده‏سازی نهایی است که امید می‏بریم به زودی منتشر شود. افزون بر مقالات منتخب، سخنرانی‏ها و نشست‏های دو کمیسیون همایش که به طور مستقل بعدازظهر روز همایش برگزار شد، نیز در حال آماده‏سازی است که در قالب دفتر سوم نشست‏ها و گفت‏وشنودها چاپ و منتشر می‏شود.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی گفت: افزون بر مجلدات برشمرده اعم از نشست‏ها و مقالات، که بالغ بر هفت مجلد می‏شود، تعداد پنج تحقیق مستقل در زمینه حکمت سیاسی متعالیه با عناوین: مقدمه‏ای بر حکمت سیاسی متعالیه؛ مفهوم شناسی حکمت سیاسی متعالیه؛ سیاست صدرایی؛ انسان شناسی فلسفه سیاسی: مقایسه‏ای میان علامه طباطبایی و هابز؛ و در نهایت، فلسفه اخلاق و فلسفه سیاسی صدرالمتألهین توسط اساتید و پژوهشگران انجام گرفته است که چهار عنوان نخست در مرحله آماده‏سازی که به خواست خدا به زودی چاپ و منتشر می‏شود.

وی ابراز داشت: با همه اینها به نظر می‏رسد این طرح پژوهشی در آغازین مراحل شکوفایی خود است و همه فعالیت‏های انجام گرفته افزون بر این که در پی به معرض داوری قرار دادن موضوع پژوهش در نزد صاحب‏نظران بوده است، بدین‏منظور بوده تا نشان دهد موضوع مذکور از ظرفیت لازم برای بحث و بررسی و تأمل برخوردار است.

لک‏زایی گفت: نمی‏توان چشم بر روی هم گذارد و به انتظار معجزه نشست تا مشکلات علوم انسانی، علوم سیاسی، اندیشه سیاسی و فلسفه سیاسی در کشور ما حل شود. به نظر می‏رسد برای حل معضلات علمی جامعه خویش باید گام‏هایی عملی برداشت؛ اگرچه ممکن است گام‏های نخستین در جای خود هم قرار نگیرد اما می‏بایست آغاز کرد و املایی نوشت تا دیگران خطاهای آن را گوشزد کنند و به تکمیل و تصحیح و انتقاد از آن بپردازند.

به گزارش ایسکا، مدیر طرح حکمت سیاسی متعالیه خاطرنشان کرد: بهره‏گیری از دیدگاه منتقدان این ایده از ابتدا در این طرح پژوهشی لحاظ شده است. به ویژه برای برگزاری نشست و گفت‏وشنود از بسیاری از اساتید و صاحب‏نظران دعوت به عمل آمد که تعدادی از آنها با پاسخ مثبت مواجه شد.

وی افزود: البته باید توجه داشت که منتقدان حکمت سیاسی متعالیه و به ویژه اندیشه سیاسی صدرالمتألهین در سال‏های اخیر نکته تازه‏ای بر مباحث گذشته خود نیفزوده‏اند در حالی که به نظر می‏رسد بحث‏ها در صورت ایجابی خود به بسطی درخور رسیده است که نمی‏تواند از چشم منتقدان دور بماند. ضمن این که دبیرخانه همایش برای نگارش مقاله نیز از بسیاری از اساتید و پژوهشگران و صاحب‏نظران که تعدادی از آنان منتقدان این ایده هستند، به طور خاص دعوت کرد. برخی از منتقدان، عضو شورای علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی هستند و به طور مداوم از نظرات آنان در این طرح پژوهشی بهره گرفته می‏شود.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی افزود: چنان که گفته شد، این بحث در آغاز راه است. به ویژه به نظر می‏رسد با انتشار مجموعه‏هایی که یاد شد بر رونق بحث‏ها افزوده شود. تأکید می‏شود که این آمادگی وجود دارد که اساتید، صاحب‏نظران و پژوهشگران مباحث خود را در قالب نشست‏، گفت‏وگو، اقتراح، مقاله، تحقیق مستقل و یا نگارش رساله‏های دکتری با ما در میان بگذارند. به یقین، فضای بحث و نظر برای ارائه دیدگاه‏های آنان فراهم می‏شود و مباحث موافقان و مخالفان از سوی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی به یکسان چاپ و منتشر می‏شود.

وی اظهار داشت: در نهایت این که این طرح پژوهشی این مفروض را به طور خاص مورد نظر دارد که صدرالمتألهین به عنوان یکی از بنیان‏گذاران حکمت متعالیه و در صدر این حکمت تأثیرات زیادی برجای گذاشته است اما حکمت متعالیه در شخص صدرالمتألهین خلاصه نمی‏شود و متفکران دیگری تا امروز را می‏توان نام برد که در زمره اصحاب حکمت متعالیه به شمار می‏روند و بحث‏های این دستگاه فلسفی را به پیش برده‏اند. در دوره حاضر امام خمینی، علامه سید محمدحسین طباطبایی، استاد مرتضی مطهری، آیت‏الله جوادی آملی در زمره مشهورترین اصحاب حکمت متعالیه هستند که مباحث آنان قابل اعتنا و توجه است. در همین زمینه آیت‏الله جوادی آملی تعبیری دارند که وجه انحصاری حکمت متعالیه از صدرالمتألهین را دور می‏سازد و آن این که صدرالمتألهین به برخی از مباحث علماً و به برخی عمراً نرسید.

مدیر طرح پژوهشی حکمت سیاسی متعالیه در پایان تأکید کرد: بنده بر این باورم که در صدرالمتألهین نیز نبایستی توقف کرد. اگر او درباره حکمت سیاسی متعالیه هیچ سخنی هم نگفته باشد و حتی در آثار خود به هیچ روی از مباحث سیاسی سخنی به میان نیاورده باشد و حتی فاقد اندیشه سیاسی و فلسفه سیاسی هم باشد باز هم دستگاه حکمت متعالیه واجد این ظرفیت است تا با بررسی الزامات و اقتضائات آن به تأسیس حکمت یا فلسفه سیاسی متعالیه مبادرت ورزید.