شریف لک‌زایی

اخبار، گفتگوها، یادداشتها، مصاحبه ها و مقاله های دکتر شریف لک زایی

آب‌های سیستان
ساعت ۱۱:۳۳ ‎ق.ظ روز شنبه ۱ امرداد ۱۳۸٤  کلمات کلیدی: یادداشت ، سیستان و بلوچستان ، وبلاگ ، پرشین بلاگ

درست گفته شده است که آب مایه حیات است. مردم سیستان با گوشت و پوست و استخوان خویش این موضوع را دریافته‌اند. حیات سیستان و سیستانی به حیات آب است. سیستان خود فاقد آب است. آب‌های سیستان که در چاه نیمه‌ها و دریاچه هامون جای گرفته‌ از کوه‌های بلند افغانستان سرچشمه می‌گیرد. اگر در آن سوی مرزها آب کم باشد و باران و برف کم‌تری ببارد، تبعاتش بیش از همه جا در سیستان مشهود است. خشک‌سالی‌های پیاپی هفت سال اخیر، که امسال با حضور آب رنگ باخته است، گواهی است بر این موضوع. به ویژه اگر مسائل سیاسی هم وارد ماجرا شود، همانند زمانی که طالبان بر افغانستان حکم می‌راند، باید غزل کم‌آبی و خشک‌سالی در سیستان خوانده شود. نه فقط طالبان که هر دولتی که در افغانستان حاکم باشد از آب به مثابه یک اهرم فشار و امتیازگیری بهره خواهد برد. کاری که تا کنون همه دولتهای دارای قدرت در افغانستان انجام داده‌اند. این هم دست پخت تقسیم و تفکیک مناطق مرزی است که توسط انگلیسی‌ها برای مردم این سامان و ایران به یادگار مانده است.

باید اشاره کنم در اثر خشک‌سالی‌های هفت سال اخیر، کشاورزی و دامداری و ماهی‌گیری و صید و صیادی و به طور کلی حیات سبز و زنده از سیستان رخت بسته بود. سختی کار به قدری بوده است که بیشتر مردم با کمک‌های ناچیز دولت گذران می‌کردند و تنها آب‌های موجود در منطقه که در چاه‌نیمه‌ها خیره شده بود برای شرب استفاده می‌شد. بگذرم.

آب‌های سیستان از رودخانه هیرمند، بخشی از مرز مشترک میان ایران و افغانستان، به دریاچه هامون سرازیر می‌شود و این دریاچه را به یکی از دریاچه‌های آب شیرین و تالاب بین‌المللی تبدیل کرده است که در آن انواع ماهی‌ و پرندگان آب‌زی و مهاجر به وفور یافت می‌شود. هم اینک بخش دیگر و بیشتر آب‌های سیستان در چاله‌هایی طبیعی به نام چاه نیمه وارد می‌شود. ظرفیت این چاله‌ها چندین برابر آبی است که در پشت سد کرج جمع شده است. در سال‌های خشک‌سالی از این آب‌ها برای شرب استفاده می‌شود و در سال‌های پرآبی برای کشاورزی نیز بهره گرفته می‌شود. به غیر از سه چاله طبیعی که آب در آنها ذخیره می‌شود، چاه نیمه چهارمی نیز در حال آماده شدن است تا آب بیشتری ذخیره شود و آب را به زاهدان نیز منتقل سازد. البته هم اینک نیز آب به وسیله لوله‌کشی به زاهدان منتقل می‌شود و مردم زاهدان نیز از آب‌های شیرین سیستان بهره‌مند شده‌اند.

سخن در این باب بسیار است که باید از همه آنها گذشت و به همین مقدار اکتفا کرد.