شریف لک‌زایی

اخبار، گفتگوها، یادداشتها، مصاحبه ها و مقاله های دکتر شریف لک زایی

نای و نی
ساعت ۱:۳۳ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۳۱ امرداد ۱۳۸٤  کلمات کلیدی: یادداشت ، امام موسی صدر ، وبلاگ ، پرشین بلاگ

اخیراْ کتابی با عنوان «نای و نی» از امام سید موسی صدر به فارسی ترجمه و منتشر شده است. مترجم آن مرحوم علی حجتی کرمانی پیش از این نیز مباحثی از امام صدر را به پارسی برگردانده بود. به ویژه کتاب اسلام و فرهنگ قرن بیستم. نیز کتابی با عنوان لبنان به روایت امام موسی صدر و شهید مصطفی چمران از دیگر نوشته‌ها وگردآوری‌های حجتی کرمانی درباره اندیشه امام موسی صدر است. معرفی کوتاهی از این اثر در روزنامه اطلاعات منتشر شده است. نای و نی، ترجمه کتاب منبر و محراب امام صدر است که ترجمه آن به همراه مقالات دیگری در نای و نی یکجا آمده است. از آنجا که نهم شهریور سالگشت ربوده‌ شدن امام سید موسی صدر در لیبی است مناسب دیدم معرفی منتشر شده در روزنامه اطلاعات آورده شود. نگارنده نوشته‌ای با عنوان الزامات گفت و شنود در نگاه امام سید موسی صدر آماده کرده است که برای انتشار در اختیار یکی از روزنامه‌ها قرار گرفته است. پس از انتشار آن  بخش‌هایی از آن را در وبلاگ حاضر خواهم نهاد. و اما نای و نی:

این مجموعه شامل برخی از سخنرانیها، مقالات، مصاحبه ها وبیانیه هائی است که از زمان استقرار امام موسی صدر در لبنان تا نخستین سال تاسیس مجلس اعلای شیعیان عرضه یا صادر شده است. فصل اول این مجموعه به اصول عقاید، جهان بینی، ارزشها واخلاق و تاریخ اسلامی اختصاص یافته است. مخاطبان موضوعات این فصل گاهی شیعیان در مساجد، گاهی مسیحیان در کلیسا، زمانی مسلمانان وغیر ایشان در محافل علمی ودانشگاهی لبنان یا دیگر کشورهای عربی واروپایی بوده اند. تنوع یا اختلاف فرهنگی مخاطبان وحتی تفاوت سنی واقلیمی ودینی آنان هیچگاه عامل گسیختگی وحدت ویکپارچگی اندیشه امام موسی صدر در بیان آموزه های اسلام نشده است، ودر کلام ایشان هیچگونه تنازلی از اصول معرفتی ومبانی دین یافت نمی شود. به تعبیر دیگر، اسلامی که در مسجد یا محافل دینی شیعیان ارائه می شود با آنچه در دانشگاه های اروپا یا کلیساهای لبنان مطرح می گردد یگانگی ومطابقت کامل دارد. اختلاف مکانها ومناسبتها فقط موجب بسط یا تلخیص آگاهانه وهدفمند جنبه ها ویا تأکید بر مفهوم یا ارزش یا دیدگاه ویژه ای از مکتب اسلام یا مذهب شیعه شده است. از این نظر، این مجموعه، در مقایسه با آثار سایر متفکران وعلمای اسلامی، بی نظیر است و این مجموعه و سایر تألیفات امام صدر که تاکنون انتشار یافته ودر آینده نزدیک منتشر می گردد، بر روی هم، می تواند یک مجموعه یا فرهنگی از اسلام شناسی تلقی گردد.
اگر یکی از دو تفاوت اصلی مذهب شیعه با اهل سنت ولایت است، چگونه می توان جامعه ای را بر ا ساس ولایت امامان معصوم وآموزه های ایشان برپا ساخت، واداره کرد وسامان وتوسعه داد. به ویژه پس از فقدان نبی اکرم ودر غیبت آخرین امام و ولی اعظم و درهنگامه سختی روزگار وگرفتاری مردمان؟

بخش دوم این کتاب ، گزارشی است از چنین تجربه ای، البته نه درباره ورود اسلام به سرزمینی وتشکیل امت آن برای نخستین بار، بلکه برای احیاء هویت، حرکت وشخصیت شیعیان در لبنان. این بخش، روش کار امام را که از صور در لبنان شروع شده وسپس به تمام مناطق شیعه نشین لبنان گسترش یافته است تشریح می کند. خصوصیت مهم این روش برای تغییر وتحول جامعه شیعیان آنست که، برغم تنوع طوایف مذهبی در لبنان، این توسعه اجتماعی اسلامی شیعی، به موازات همبستگی با سایر مذاهب، و همکاری با دیگر ادیان، واتحاد با همه شهروندان لبنان، ونیزهمدردی با همسایگان، وبسیج نیروهای ملی ومنطقه ای برای مبارزه با دشمن مشترک، اسرائیل غاصب ،همراه است. آشنائی کامل با چگونگی ایجاد یک تحول اسلامی وشناخت روش امام وتجربه شیعیان لبنان نیازمند مراجعه به سایر آثار منتشر شده از ایشان واطلاع از اقدامات وموسسات وتشکیلات شکل گرفته پس از تاسیس مجلس اعلای شیعه نیز هست. مطالب این بخش ، حداقل، آنچه را که در صور انجام گرفته ویا از آن شروع شده نمایان می سازد وبرای کاوشگری که تحولات وتوسعه اجتماعی را بر اساس فرهنگ اسلامی جستجو می کند راهکارها وشیوه های ارزشمندی ارائه می دهد.
یک اقلیت اسلامی چگونه می تواند با غیر مسلمانان همزیستی وروابط اجتماعی برقرار کند وبا ایشان وبهره مندی از ظرفیت ها وتجربه هایشان به تعقیب اهداف مشترک وکسب منافع ملی بپردازد؛ در عین حال نه تنها اصالت خود را حفظ کند بلکه در میان آنان اعتبار وحرمت وتشخـّص یابد. بخش دوم این مجموعه روایتگر وروشنگر روش رهبری ونحوه تعامل رهبرشیعیان با سایر طوایف ورفتار ایشان به مثابه یک شهروند لبنانی است. در این پیوند، از یک سو روشنگریها، مشارکتها، ارتباطات ومجموعه برنامه هائی را که برای رشد جامعه لبنانی وانتخاب اهداف مشترک وآرمانهای واحد صورت گرفته می بینیم واز سوی دیگر با تشکیلات وتاسیساتی که برای ارتقاء همه جانبه شیعیان وبا توافق وتایید سایر شهروندان لبنانی ایجاد شده است آشنا می شویم. این قسمت نیز همانند بخش نخست برای نشان دادن وترسیم کلیت نحوه تعایش وتعامل شیعیان با دیگران برای دستیابی به اهداف مشترک ونیل به وحدت ویکپارچگی کافی نیست وباید با سایر آثار مشابه منتشر شده از امام صدر همراه ومطالعه گردد.

فصل آخر(فصل سوم) این مجموعه به معرفی دشمن مشترک وتمهیدات جمعی وملی وفراملی می پردازد که برای مبارزه با اسرائیل وحمایت از ملت مظلوم فلسطین صورت گرفته است. این اقدامات، پس از تاسیس مجلس اعلای شیعیان وآغاز حملات اسرائیل به جنوب لبنان شدت بیشتر وماهیت جدیدی به خود گرفت وبه سبب اعتماد قاطبه ملت لبنان نسبت به امام، نقش وموقعیت خاصی برای رهبری ایشان جهت مبارزه با تجاوزگران واشغالگران ودفاع از شیعیان جنوب لبنان، که دائم در معرض حملات دائمی اسرائیل قرار گرفته بودند، فراهم آورد. به لطف خداوند متعال، شرح این اقدامات وفعالیتها نیز بزودی منتشر می گردد.
امید است این مجموعه به شناسائی ابعاد یک نهضت وحرکت اسلامی – اجتماعی که امام موسی صدر از لبنان آغاز کرد وتا کنون به بسیاری از سایر نقاط جهان اسلام کشیده شده کمک کند.
در این مجال، شایسته است که یاد وخاطره دانشمند فقید مرحوم حجه الاسلام والمسلمین علی حجتی کرمانی، که در سال های آخر عمر پر برکت خویش، برغم ابتلا به بیماری وضعف روز افزون ناشی از آن، این مجموعه ارزشمند را تهیه وترجمه نمود، گرامی بداریم واز خداوند متعال علو درجات ایشان را مسألت کنیم. از آنجا که ایشان نتواست این اثر را، همانند دیگر آثاری که از امام موسی صدر ترجمه کرده در حیات خود منتشر کند، موسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدربه لطف خانواده گرانقدرایشان اجازه آماده سازی وانتشار آن را کسب کرد وبه این توفیق علمی وفرهنگی مباهات می کند. ودر عین حال از این که جامعه از تداوم خدمات فکری وعلمی وبهره مندی از ادبیات سلیس ونثر شیرین مرحوم حجتی کرمانی محروم شده، حسرت ودریغ می خورد. هر چند که برکت وجود معنوی او برای ما که از آثارش بهره مند می شویم همچنان باقی است. نامش جاودان باد.

در خاتمه، امیدواریم که این مجموعه ودیگر آثار امام موسی صدر، افق های جدیدی بگشاید و راه محتوم تحولات و اصلاحات را روشن تر و روشن تر سازد.

به نقل از: روزنامه اطلاعات، 1384/5/15

سید موسی صدر، نای و نی، به اهتمام و ترجمه : مرحوم علی حجتی کرمانی، تهران، مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر، چاپ اول، زمستان 1383، 404ص، 3000تومان.