شریف لک‌زایی

اخبار، گفتگوها، یادداشتها، مصاحبه ها و مقاله های دکتر شریف لک زایی

فقدان گفت‌وگوی نخبگان یکی از علل شکست مشروطه بود
ساعت ٥:٢۳ ‎ب.ظ روز شنبه ۱٦ امرداد ۱۳۸٩  کلمات کلیدی: گفت و شنود ، نهضت مشروطه ، وبلاگ ، پرشین بلاگ

عضو هیئت مدیره انجمن مطالعات سیاسی قم گفت: فقدان گفت‌وگو بین نخبگان یکی از علت‌های عمده شکست نهضت مشروطه بود.

شریف لک‌زایی در گفت‌وگو با خبرنگار فارس در قم با اشاره به سالگرد نهضت مشروطه گفت: جریان‌هایی که در مشروطه بودند هرکدام با توجه به پایگاه اجتماعی و تأثیری که در جامعه داشتند، در این جریان نقش‌آفرینی کردند.

وی با بیان اینکه میزان نقش‌آفرینی هریک از گروه‌ها در این نهضت با هم متفاوت است، اظهار داشت: مهم‌ترین نقش روحانیت در این نهضت ابهام زدایی از مفاهیم بود به این دلیل که ابتدا بحث عدالتخانه مطرح بود، اما با آمدن مفهوم مشروطه ابهامات زیادی در جامعه به وجود آمد.

عضو هیئت مدیره انجمن مطالعات سیاسی قم با اشاره به علت ظهور این نهضت تصریح کرد: مردم از نوع قضاوت‌های ناعادلانه در محاکم قضایی ناراضی بودند و به همین دلیل با همراهی علما جریان و جنبشی را برای تأسیس عدالتخانه راه انداختند.

لک‌زایی با بیان اینکه نفی استبداد و بستن دست ‌و پای مستبدین در کشور در درون این جریان قرار داشت، اظهار داشت: مفهوم عدالت برای اینکه به مردم ظلم و ستم نشود، چیزی بود که با جان و دل مردم آمیخته شده بود، اما به مرور زمان که مشروطه مطرح شد، ابهامات نیز در ذهن مردم به وجود آمد.

وی تصریح کرد: مفهوم مشروطه در یک خلسه بود و مفاهیمی چون قانون،‌ پارلمان و حتی خود مشروطه که از دنیای غرب وارد شده بود و برای مردم ناآشنا و نامفهوم بود و در این میان روحانیون با روشنگری برای مردم نقش ابهام‌زدایی را ایفا می‌کردند.

عضو هیئت مدیره انجمن مطالعات سیاسی قم ادامه داد: به همین دلیل شیخ فضل‌‌الله نوری اگرچه که در آغاز با نهضت مشروطه همراه بود ولی به مرور زمان با ابداع مفهوم مشروطه مشروعه راه خود را از این طیف جدا کرد.

لک‌زایی اظهار داشت: مرزبندی که شیخ برای مفهوم مشروطه قرار داد، نشان می‌دهد که در این مفهوم ایرادی وجود دارد که شخصیتی چون شیخ فضل‌الله راه خود را از آن جدا کرد.

وی اظهار داشت: مرحوم نایینی با هدف سامان ‌دادن به مفاهیم وارداتی جدید کتاب «تنبیه الامة و تنزیه الملت» را نوشت و قدمی را در ابهام‌زدایی برداشت و به نوعی موضع‌گیری یک عالم دینی در این باب را مشخص کرد.

این کارشناس مسائل سیاسی تصریح کرد: مرحوم نایینی با نوشتن این کتاب مفاهیمی چون پارلمان،‌ قانون،‌ آزادی و حتی مساوات را تعریف کرد و در این خصوص به خوبی ابهام‌زدایی کرد.

لک‌زایی اظهار داشت: نایینی با این اقدام خود نشان داد که هرکدام از این مفاهیم تا چه مقدار می‌تواند با آموزه‌های دینی هم‌خوانی داشته باشد و تا چه حد از این آموزه‌ها فاصله دارد.

عضو انجمن مطالعات سیاسی قم با بیان اینکه آیت‌الله نایینی در این کتاب تمدن اسلامی را به سه دوره تقسیم کرده است، اظهار داشت: دوره نخست تمدن اسلامی از دید آیت‌الله نایینی از بعثت حضرت رسول (ص) آغاز شد.

وی ادامه داد: این نهضت با جریانی مبنی بر آزادی شکل گرفت که به همین دلیل در یک دوره 200 ساله پیشرفت‌های چشم‌گیری را در جهان اسلام شاهد بودیم و همه مرهون همین نهضت آزادیخواه بود.

وی تصریح کرد: رفته رفته در جامعه رگه‌هایی از استبداد پیدا شد و به همین دلیل تمدن اسلامی به یک رکود دست پیدا کرد و رو به افول نهاد.

این کارشناس مسائل سیاسی دوره آخر و سوم تمدن اسلامی را از دید آیت‌الله نایینی دوره توقف پیشرفت خواند و اظهار داشت: رفته رفته استبداد در جامعه افزایش پیدا کرد و به همین دلیل پیشرفت و ترقی در تمدن اسلامی کاملا متوقف شد.

لک‌زایی در ادامه با بیان اینکه آیت‌الله نایینی مفهوم آزادی را در همین مبحث معنی می‌کند،‌ اظهار داشت: نایینی اشاره دارد که مشروطه‌خواهان وابسته به غرب در محدود کردن حاکمان نقش‌آفرین هستند.

وی ادامه داد: اگر منظور روشنفکران از آزادی نیز همین محدود کردن حاکمان است، پس یک هدف دنبال می‌شود در حالی که حوزه بحث آزادی از دید روشنفکران چیزی متفاوت از آن است که روحانیون در قالب آموزه‌های دینی دنبال آن بودند.

عضو هیئت مدیره انجمن مطالعات سیاسی قم تصریح کرد: علما و روحانیون فاضل با توجه به شرایط زمانی و پیشینه طرح، نظر خود را اعلام می‌کردند و در اکثر موارد در این موضوعات با هم اجماع داشتند.

لک‌زایی در پایان اظهار داشت: فقدان گفت‌وگو بین نخبگان یکی از علت‌های عمده شکست این نهضت بود و در موارد زیادی هم است که این اجماع به مرور زمان از دست رفت و نقش‌آفرینی‌ها متفاوت شد.