شریف لک‌زایی

اخبار، گفتگوها، یادداشتها، مصاحبه ها و مقاله های دکتر شریف لک زایی

مباحث تفسیری شهید بهشتی مغفول مانده است
ساعت ۱:۱۸ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٢ تیر ۱۳٩٠  کلمات کلیدی: گفت و شنود ، آیت الله بهشتی ، انقلاب اسلامی ، وبلاگ

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با تأکید بر این‌که مباحث تفسیری آیت‌الله بهشتی در سال‌های آغازین انقلاب اسلامی بسیار کارگشا بود، از غفلت در انتشار مباحث تفسیری ایشان که تا سوره طه انجام شده انتقاد کرد.

«شریف لک زایی»، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ایران (ایکنا)، ضمن بیان این مطلب در مورد تأثیرپذیری اندیشه‌های سیاسی‌ شهید بهشتی از علوم دینی و قرآنی گفت: متأسفانه مباحث قرآنی شهید بهشتی به صورت کتاب منتشر نشده است، به خصوص بحث‌های تفسیری ایشان که اطلاع دارم خیلی مفصل است و این یک ضعف است.

مؤلف کتاب «آزادی سیاسی در اندیشه آیت‌الله مطهری و آیت‌الله بهشتی» افزود: شهید بهشتی و شهید مطهری جزء متفکران بسیار برجسته انقلاب اسلامی هستند، البته در باب اندیشه‌های استاد مطهری کارهای خوبی صورت گرفته است و آثار ایشان منتشر شده و تعدادی هنوز باقی‌ مانده که در حال انتشار است اما متأسفانه در مورد انتشار اندیشه‌‌های شهید بهشتی غفلتی صورت گرفته و مباحث ایشان منتشر نشده است.

نویسنده کتاب «آزادی و دانش» با اشاره به این‌که بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید آیت‌الله دکتر بهشتی دارد اقداماتی را انجام می‌دهد، تصریح کرد: بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید آیت‌الله دکتر بهشتی با بضاعت اندکی که دارد اقداماتی را انجام می‌دهد ولی نیازمند این است که نظام در این رابطه سرمایه‌گذاری کند و چهره علمی این متفکر را هم به جامعه نشان دهد.

لک‌زایی در ادامه سخنانش اظهار کرد: یکی از غفلت‌‌ها در مورد نشر اندیشه‌های شهید بهشتی نپرداختن به مباحث تفسیری ایشان است که این مباحث را در جمع‌‌ها و گروه‌هایی که تشکیل می‌شد از ابتدای قرآن شروع کردند و به صورت موضوعی همه آیات را تفسیر کردند تا آنجایی که بنده اطلاع دارم ایشان تا سوره طه را تفسیر کردند. تفسیر سوره بقره بسیار مفصل‌تر از بقیه سوره‌هاست؛ هم به خاطر حجم سوره و هم به دلیل موضوع‌های بسیار متنوعی که در این سوره مطرح شده است.

مؤلف کتاب «آزادی» با اشاره به این‌که ایشان راجع به مبحث حج 2 تا 3 جلسه بسیار مفصل صحبت کردند، گفت: وقتی شهید بهشتی به آیاتی می‌رسند که در باب خلیفة‌‌اللهی انسان است دو تا سه جلسه صحبت می‌کنند و مباحث بسیار مهمی را در این ارتباط بیان می‌کنند.

این محقق و نویسنده کشورمان با بیان این‌که اگر بخواهیم اندیشه سیاسی شهید بهشتی را پردازش، مطرح و الگوسازی کنیم نیاز است که به همه آثار ایشان دسترسی داشته باشیم گفت: نظام باید کمک کند که همه آثار ایشان در دسترس و در معرض رؤیت فرهنگیان و نخبگان قرار گیرد. این نکته بسیار مقدماتی و اجمالی است که در شناخت اندیشه سیاسی ایشان مطرح است و در برطرف کردن خلأها، چالش‌ها و ابهام‌هایی که در اندیشه ایشان وجود دارد طبیعتا مؤثر است.

نویسنده کتاب «بررسی تطبیقی نظریه‌های ولایت فقیه» با تأکید بر این‌که بخشی از تاریخ و حیات اجتماعی و سیاسی و حتی علمی جامعه همین بحث‌هایی است که ایشان در فضای قبل و سال‌های آغازین انقلاب مطرح کرده است، گفت: این مباحث در آن فضاها تا اندازه‌ای کارگشا بوده و امروز هم می‌تواند برای ما کارگشا باشد و مورد استفاده قرار گیرد.

نویسنده کتاب «توزیع و مهار قدرت در نظریه ولایت فقیه» با تأکید بر این‌که غفلت از منتشر نکردن بحث‌های قرآنی و مباحث تفسیری آیت‌الله بهشتی یک غفلت نابخشودنی است، گفت: در شرایطی که جامعه را به این امر دعوت می‌کنیم که جامعه‌ای قرآنی باشد و مردم به قرآن توجه کنند و از قرآن برای حیات خودشان در عرصه‌های مختلف الگو بگیرند منتشر نکردن این مباحث مسئله بسیار مهمی است که نابخشودنی است. جامعه دینی جامعه‌ای است که آموزه‌های خود را از قرآن أخذ کند.
 
آیت‌الله بهشتی قائل به وجود نسبت تکاملی و تعاملی میان فرد و جامعه بود
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با تأکید بر بحث‌های آیت‌الله بهشتی در نقش انسان در زندگی فردی و اجتماعی گفت: ایشان به وجود نسبت تکاملی و تعاملی میان فرد و جامعه قائل بود که انسان هم باید خودسازی داشته باشد و هم تلاش کند جامعه را بسازد.

شریف لکزایی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ایران(ایکنا) ضمن بیان این مطلب در مورد تأثیرپذیری اندیشه‌های سیاسی‌ شهید بهشتی از علوم دینی و قرآنی گفت: بحث سرنوشت و مشارکت انسان در زندگی فردی، شخصی و اجتماعی موضوعی است که آیت‌الله‌ بهشتی در تفسیر قرآن کریم مطرح می‌کنند.
 
وی افزود: یکی از مهم‌ترین آموزه‌های ایشان مشارکت در مباحثی است که در حوزه حیات عمومی مطرح می‌شود؛ ایشان روایت حضرت رسول(ص) که فرمودند «کسی که صبح کند و به امور مسلمان اهتمام نداشته باشد مسلمان نیست» را مطرح می‌کند و برای مباحثی که در بحث آزادی بیان می‌کند، این را به عنوان سندی می‌داند که انسان باید در زندگی جمعی و اجتماعی مشارکت کند و زندگی خود و جامعه خود را سامان دهد و اگر این کار را انجام ندهد وظیفه خودش را انجام نداده است.
 
نویسنده کتاب «آزادی و دانش» با اشاره به این‌که در تعبیرات آیت‌الله بهشتی، انسان یک صیرورت و رویش و حرکت است، اظهار کرد: در واقع انسان با خودآگاهی و با توجه به محیط خود و خودسازی که صورت می‌دهد محیط خود را سامان می‌دهد و این انتخاب‌گری براساس انتخاب آگاهانه و آزادانه خواهد بود.
 
لک‌زایی در ادامه سخنانش اظهار کرد: انسان در تعبیر آیت‌الله بهشتی چون متأخذ از آموزه‌‌های اصیل دینی است، با انتخاب آگاهانه و آزادنه هم می‌تواند خود را بسازد و هم در تغییر ساخت محیط طبیعی خودش دخالت گسترده‌ای را انجام می‌دهد و محیط اجتماعی خود را آن‌چنان که شایسته است، بسازد. اتفاقاً ایشان در تبیین حدود آزادی همین امر را به کار می‌گیرد، از طرف ایشان آزادی توانی محسوب می‌شود که به انسان در ساختن محیط خود کمک می‌کند.
 
مؤلف کتاب «آزادی» با اشاره به اینکه ایشان بحث‌های مختلفی را به خصوص در نسبت میان فرد و جامعه و اینکه به هر حال اصالت با کدام است، مطرح می‌کند، تصریح کرد: مارکسیست‌ها قائل به اصالت جمع و لیبرال‌ها قائل به اصالت فرد بودند، طبیعتاً یک متفکر مسلمان مانند ایشان باید در این رابطه اتخاذ موضع کند که به هر حال اصالت با کدام طرف است؟ ایشان بحث تکامل را در اینجا مطرح می‌کند که در واقع در مناسبات فرد و جامعه باید بحث مناسبات تکاملی را مطرح کنیم.
این محقق و نویسنده کشورمان تأکید کرد: در اندیشه آیت‌الله‌بهشتی هم نقش فرد به عنوان مبدأ برجسته است و هم این‌که حرکت‌های اجتماعی را کسانی به وجود می‌آورند که توانسته‌اند با خودسازی، دانایی و آزادی ذاتی خودشان حرکت‌ها را به وجود بیاورند و تغییراتی را در جامعه ایجاد کنند و طبیعتاً این تغییرات اجتماعی در فرد هم تأثیرگذار است.
 
نویسنده کتاب «بررسی تطبیقی نظریه‌های ولایت فقیه» با اشاره به این‌که نسبت تکاملی و تعاملی میان فرد و جامعه در اندیشه شهید بهشتی برقرار است، گفت: بر این اساس هم فرد بر جامعه و هم جامعه بر فرد تأثیر می‌گذارد. طبیعتاً یک حرکت انقلابی و اجتماعی چه مثبت و چه منفی بر افرادی که در آن جامعه زندگی می‌کنند، قطعاً هم مؤثر است.
 
وی افزود: در نتیجه ایشان معتقد است که ما نباید از جامعه هم غفلت کنیم، فرد به عنوان مبدأ مهم است، ولی از نظر وضعیت و شرایط اجتماعی جامعه هم می‌تواند تأثیرگذار باشد و در حرکت انسان مؤثر است. بنابراین محیط اجتماعی هم می‌تواند نقش تسهیل‌‌کننده‌ و هم نقش دشوارکننده‌ای را در تغییرات درونی به عهده داشته باشد.
 
نویسنده کتاب «توزیع و مهار قدرت در نظریه ولایت فقیه» تأکید کرد: در هدایت جامعه به سوی رستگاری و سعادت، انسان نمی‌تواند نسبت به اوضاع اجتماعی بی‌اعتنا باشد و صرفاً به سازندگی درون خود اکتفا کند. بنابراین به‌زعم آیت‌الله بهشتی نگاه تعاملی میان فرد و جامعه وجود دارد که انسان هم باید خود را بسازد و هم باید تلاش کند جامعه خود را بسازد.

شعار اصیل اسلامی به تعبیر شهید بهشتی خودسازی و جامعه‌سازی است

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با تأکید بر این‌که عمدتاً متفکرینی که متأثر از حکمت متعالیه هستند، به قرآن کریم و روایات توجه گسترده‌ و عمیقی دارند، گفت: به تعبیر آیت‌الله بهشتی، شعار اصیل اسلامی این است که هر فردی خود را بسازد و در ساختن محیط نیز باید نقش خود را ایفا کند.

شریف لکزایی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ایران(ایکنا) ضمن بیان این مطلب در مورد تأثیرپذیری اندیشه‌های سیاسی‌ شهید بهشتی از علوم دینی و قرآنی گفت: در اندیشه شهید آیت‌الله بهشتی، خودسازی شرط لازم برای انسان است اما این شرطی کافی نیست.

وی افزود: به تعبیر آیت‌الله بهشتی، شعار اصیل اسلامی این است که هر فردی خود را بسازد و در ساختن محیط نیز نقش خود را ایفا کند تا جامعه ساخته شود. در این‌جا وجود آموزه‌های دیگر دینی به میان می‌آید که بحث امر به معروف و نهی از منکر در این ارتباط بسیار نقش پررنگ و برجسته‌ای دارد و ایشان اثری هم در این ارتباط دارند.
بخش قبلی گفت‌وگو را این‌جا بخوانید!

نویسنده کتاب «آزادی و دانش» با اشاره به این‌که عمدتا متفکرین که متأثر از حکمت متعالیه هستند به قرآن کریم و روایات توجه بسیار خوب، گسترده‌ و عمیقی دارند، اظهار کرد: غالب متفکران اسلامی که در حکمت متعالیه تلمذ کردند و جزء حکمای حکمت متعالیه به شمار می‌روند دستی در تفسیر قرآن دارند از خود ملاصدرا تا حکمای امروز، به عنوان مثال بزرگ‌ترین مفسر جهان معاصر ما علامه طباطبایی در این قسمت بسیار برجسته و معروف است.

لک‌زایی در ادامه سخنانش تصریح کرد: حضرت امام خمینی(ره) هم در این زمینه ورود داشتند که حتی بعد از انقلاب اسلامی هم به تفسیر قرآن و تفسیر سوره حمد ‌پرداختند که به دلایل مختلف و فشارهایی که بود ایشان آن‌را تعطیل کردند. مجموعه آثار شهید مطهری سرشار از مباحث قرآنی و تفسیری است. همچنین شهید بهشتی هم دارای آثار تفسیری هستند که متأسفانه هنوز آثار تفسیری ایشان منتشر نشده است.

مؤلف کتاب «آزادی» با اشاره به این‌که امام موسی صدر هم این گونه بوده است، گفت: از طرفی امام موسی صدر در لبنان هم به همین ترتیب در سخنان و مباحث خودشان به این بحث توجه بسیار زیادی داشتند.

نویسنده کتاب «بررسی تطبیقی نظریه‌های ولایت فقیه» تأکید کرد: عمده مباحث این بزرگان سرشار از مباحث قرآنی است و هم‌اکنون هم مباحث تفسیری آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی را هم ملاحظه می‌کنیم که ایشان به عنوان یک حکیم حکمت متعالیه بحث‌هایی که دارند سرشار از مباحث قرآنی است و اصلا تفسیری که دارند مطرح می‌کنند متأخذ از این مبانی فلسفی است و به هر حال قرآن در آثار حکمای متعالیه برجستگی دارد.

لکزایی تصریح کرد: معتقدم با توجه به این‌که شهید بهشتی شاگرد امام(ره) بودند و با شهید مطهری هم مراوده زیادی داشتند و از طرفی شاگرد علامه طباطبایی هم محسوب می‌شود و در چنین فضایی زیسته و تحصیل کرده و فعالیت اجتماعی، مذهبی و ... داشته متأثر از این مکتب فکری و فلسفی است.

نویسنده کتاب «توزیع و مهار قدرت در نظریه ولایت فقیه» تأکید کرد: کسی که فاقد مکتب فکری و فلسفی باشد نمی‌تواند بحث‌های منسجم، متمرکز و عمیقی را ارائه دهد و فکر می‌کنم باید روی این نکته هم تأمل شود و مورد توجه جامعه علمی ما قرار گیرد که اگر راجع به ایشان صحبت می‌شود، مشخص شود که ایشان در چه مکتب فلسفی دارد تفکر می‌کند.
  

مطالب مرتبط