شریف لک‌زایی

اخبار، گفتگوها، یادداشتها، مصاحبه ها و مقاله های دکتر شریف لک زایی

مرجعیت؛ برتری امام خمینی به ملاصدرا
ساعت ٥:٤۸ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱٦ تیر ۱۳٩٠  کلمات کلیدی: گفت و شنود ، ملاصدرا ، امام خمینی ، وبلاگ

شریف لک زایی، عضو هیات علمی گروه فلسفه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و نویسنده این اثر، در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، این اثر را شامل مجموعه مقالاتی دانست که طی ده سال گذشته تالیف و در مجلات مختلف منتشر شده‌اند.

وی افزود: این مقالات مباحث مختلفی نظیر آزادی، آزادی مطبوعات و ولایت مطلقه فقیه در اندیشه امام خمینی(ره) را بررسی کرده‌‌اند. این اثر برای انتشار به موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) ارایه شده است.

لک زایی این کتاب را منبع خوبی برای درس «اندیشه سیاسی امام خمینی(ره)» که اکنون در دانشگاه‌ها تدریس می‌شود، دانست و درباره رویکردش در این اثر گفت: اندیشه امام(ره) در دستگاه فلسفی حکمت متعالیه قابل بررسی است. بنابراین، برخی از مقالات اندیشه سیاسی ایشان را از این منظر و برخی دیگر از مقالات این موضوع را فارغ از مبانی نظری و حکمی ایشان بررسی کرده‌ام. همچنین در مقالات مربوط به نسبت اندیشه ایشان با حکمت متعالیه، اشتراکات و تمایزات آن با اندیشه ملاصدرا ذکر شده‌اند.

وی مهم‌ترین تمایز امام(ره) با ملاصدرا را وارد شدن ایشان به عرصه عمومی دانست و گفت: امام(ره) با استفاده از پارادایم مرجعیت، اقداماتی انجام دادند که نتیجه آن در تاسیس جمهوری اسلامی متبلور شد، در حالی که این امکان برای ملاصدرا وجود نداشت. صدرالمتالهین کرسی درس و بحث در شیراز داشت، اما نتوانست به لحاظ عملی تاثیری نظیر امام خمینی(ره) در جامعه داشته باشد. باید اذعان کرد که ملاصدرا به لحاظ نظری، بسیار قوی است و آثار او در حوزه فلسفه مقام والایی دارند.

لک زایی درباره امکان قابل بررسی بودن اندیشه سیاسی امام(ره) با اندیشه سیاسی معاصر جهان گفت: طبیعی است که اندیشمندان معاصر، مباحثی را مطرح می‌کنند که گذشتگان مطرح نکرده‌اند. «جمهوری اسلامی» نیز پدیده جدیدی در عرصه مفاهیم و پدیده‌های سیاسی به شمار می‌آید که با نظام جمهوری اسلامی ظهور و بروز یافت.

وی افزود: امام راحل نکات و دقایق دیگری را نیز در این عرصه مطرح کردند. به طور کلی، می‌توان گفت که مبانی و آموزه‌های دینی بر اندیشه سیاسی تمامی متفکران مسلمان تاثیرگذارند، اما نتیجه این تاثیر دچار قبض و بسط‌هایی می‌شود و در دوره‌های مختلف، شیوه‌های مختلفی دارد.

عضو هیات علمی گروه فلسفه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی یادآور شد: در دوره‌های جدید نیازها و پرسش‌های جدیدی شکل می‌گیرند و اندیشمندان با پاسخ به این پرسش‌ها، وارد مرحله‌ای جدیدتر و متفاوت از قبل می‌شود.

وی با بیان این که «تفکر امام(ره) به لحاظ دستگاه فلسفی در حکمت متعالیه تعریف می‌شود» اظهار داشت: این حکمت، محل تلاقی عرفان، برهان و قرآن است و بنابراین، معتقدان به آن روش‌های متکثری برای دست‌یابی به حقیقت دارند و در عین حال، از عقل و وحی نیز بهره می‌گیرند. در اختیار داشتن ابزارهای معرفتی گوناگون برای رسیدن به حقیقت، یکی از ویژگی‌های برتر این حکمت به شمار می‌آید.

لک زایی ادامه داد: امام(ره) علاوه بر داشتن این ویژگی، از مقام مرجعیت نیز بهره‌مند بودند، مقامی که قدرت حرکت دادن مردم را داشت. به بیان دیگر، فقه و فقاهت را نیز باید به دانش‌های فلسفی، کلامی و عرفانی ایشان افزود.

وی به تفاوت سه دستگاه فلسفی اسلامی مشاء، اشراق و حکمت متعالیه اشاره کرد و گفت: برخی از عناصر این دستگاه‌ها به طور طبیعی متفاوت از یکدیگرند. برای مثال، حرکت جوهری تنها در حکمت متعالیه مطرح است. همین نسبت درباره دستگاه‌های فکری اسلامی و غربی نیز صادق است و ما مبانی انسان‌شناسی، هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی متفاوتی را در این دستگاه‌های فلسفی غربی و اسلامی شاهدیم.

لک زایی یادآور شد: با وجود تفاوت‌های اساسی اندیشه سیاسی غربی و اسلامی، قالب‌های مشترکی در این دو اندیشه وجود دارند که جمهوریت و دموکراسی از جمله آنهایند و مبانی، خط تمایز این دستگاه‌های فکری محسوب می‌شوند.

وی تبیین اندیشه سیاسی اسلامی را یکی از ضروریات در جامعه علمی کشور دانست و گفت: چند دهه است که از بومی کردن علوم انسانی سخن می‌گوییم و یکی از مسایل مهم در عملی کردن این اقدام، توجه به مسایل روز در کتاب‌هایی است که درباره اندیشه سیاسی می‌نویسیم.