شریف لک‌زایی

اخبار، گفتگوها، یادداشتها، مصاحبه ها و مقاله های دکتر شریف لک زایی

پیام شادی افکن مارمولک
ساعت ۱:٠٢ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٢٤ اردیبهشت ۱۳۸۳  کلمات کلیدی: یادداشت ، نقد فیلم ، وبلاگ ، پرشین بلاگ

همان گونه که در نوبت پیشین نوشته بودم یادداشت مبسوطی درباره فیلم مارمولک نگاشته‌ام. در اینجا تنها بخشی از آن را می‌آورم.

... در یک مورد دیگر رییس زندان با رضا در مسجد یا نمازخانه‌ی زندان برخورد می‌کند. رضا در حالی که وارد مسجد شده است تا همانند دیگران نماز گزارد، در حال خندیدن با سایر زندانی‌ها است که با ورود همزمان رییس زندان، به بهانه‌ی خندیدن در مسجد، اخراج و به انفرادی فرستاده می‌شود. آخر مگر نمازخانه و مسجد جای خندیدن است! و مگر خدا از انسان خندان خوشش می‌آید که در خانه‌ی او بخندد؟
این برخوردهای تحقیرگونه و توهین آمیز در طول چند روز زندان موجبات تنبه رضا را در ادامه، که با لباس روحانی پا به فرار می‌گذارد، فراهم می‌کند تا ناخودآگاه و غیر مستقیم، مکنونات و سرکوفت‌هایی و رفتارهای نادرست تربیتی و غیر دینی که در چنین محیط‌ها و در چنین جامعه‌ای اعمال می‌گردد، را دنبال نماید و در همان حال در مواجهه مجدد با این گونه موارد برای رفع این موانع چاره‌جویی نماید.
کمال تبریزی در این فیلم نشان می‌دهد که چگونه بدون هیچ دلیلی شادی در جامعه‌ی ما تحقیر می‌شود. با اینکه شادی در دین تحریم نشده است و مسجد فقط هم جای عزاداری و اخم نیست و بلکه می‌توان در آن به شادی هم پرداخت. برای همین هم در پایان فیلم و به مناسبت جشن نیمه‌ی شعبان مسجد مملو از جمعیت است. جمعیتی که برای برگزاری جشنی بزرگ گرد آمده است.
در واقع این بخش از فیلم تبریزی به یک معظل و مشکله اساسی در جامعه‌ای همانند جامعه ما می‌پردازد و آن اینکه اساساً در جامعه و در میان قشر متدین، همواره تفریح و نشاط مورد مذمت و ممنوعیت و محدودیت قرار گرفته است. با وجود اینکه نمی‌توان از این واقعیت غفلت نمود که نشاظ، در نهاد آدمی نهفته است و یک نیاز طبیعی است که نمی‌توان از آن غفلت کرد.
در همین زمینه لازم است به سخنانی که دکتر بهشتی در این‌باره دارد اشاراتی داشته باشم. ایشان در بحثی با عنوان «تفریح از دیدگاه اسلام» معتقد است از دید اسلام، زندگی با نشاط، نعمت و رحمت خدا است و زندگی توأم با گریه و زاری و ناله، خلاف رحمت و نعمت خدا است. خدا در برخی از آیات قرآن در مقام نفرین یا در مقام نکوهش پاره‌ای از تخلفات می‌گوید، به کیفر این تخلف، از این پس از نعمت خنده و نشاط فراوان کم‌بهره باشید و همواره گریان و مصیبت‌زده و غمزده زندگی کنید. در واقع استنباط‌های نابجا و تلقین آن به متدینین به اضافه‌ی عوامل دیگر، سبب شده است که توجه جامعه‌ی اسلامی به مسأله تفریح کم باشد. بهشتی در این بحث، آزادی برخورداری از نشاط و شادی را حق جامعه اسلامی و آن را با روح اسلام سازگارتر می‌داند و به عنوان یکی از نیازهای زندگی انسان و تجدید کننده‌ی قوای آدمی به آن رسمیت می‌شناسد. (سید محمد حسینی بهشتی. نقش آزادی در تربیت کودکان. تهران: بقعه، چاپ دوم، 1380) آنچه که تبریزی نیز در این فیلم به آن توجه داشته و به خوبی به طرح آن می‌پردازد. ... .