شریف لک‌زایی

اخبار، گفتگوها، یادداشتها، مصاحبه ها و مقاله های دکتر شریف لک زایی

از چهاردهم خرداد تا چهاردهم مرداد راهی نیست!
ساعت ۱:٢٦ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱٤ امرداد ۱۳۸۳  کلمات کلیدی: یادداشت ، نهضت مشروطه ، انقلاب اسلامی ، وبلاگ

امروز چهاردهم مردادماه سالگشت نهضت ناتمام مشروطیت است. به طور کلی سه جریان را می‌توان در نهضت مشروطیت از هم بازشناخت که هر کدام اهداف خاصی را دنبال می‌کرده است. این اهداف بیشتر ناظر به مشکلاتی بوده است که ایران آن روز و ایران امروز گرفتار و درگیر آن بوده است.

جریان نخست در طرفداران مشروطه‌طلب سکولار و غرب‌گرا خلاصه می‌شود. به طور بسیار سطحی این جریان عبور از مشکلات ایران را پیروی از تجربه غرب می‌داند و در این راه دم از مشروطه و تقلیل قدرت مطلقه سلطنت می‌زند.

جریان دوم موجود در نهضت مشروطیت را می‌توان جریان مشروعه‌طلب نهضت مشروطه‌ نام نهاد. این جریان راه عبور از مشکلات ایران و جامعه ایرانی را پناه بردن به دامان مشروطه مشروعه می‌داند البته با تلقی خاصی که از مشروطه و مشروعه دارد.

جریان سوم که از آن می‌توان با عنوان اصلاح‌طلبان و نواندیشان دینی مشروطه‌خواه یاد کرد مشکله ایران را مواجهه با غرب و مشکلات پیش روی آن از این بابت می‌داند. از این رو به بازخوانی مفاهیم وارده از غرب به ایران و تطبیق آن با اسلام و اندیشه‌های بومی را در دستور کار خود قرار می‌دهد.

در واقع اگر جریان غرب‌گرا مشکله ایران را عقب‌ماندگی می‌داند این جریان سوم بومی‌سازی مفاهیم مدرن را در دستور کار خود قرار می‌دهد و سعی در بومی سازی آن دارد البته جریان دوم نیز دغدغه امنیت دارد و راهکاری برای حفظ امنیت ارائه می‌دهد.

با این وصف با توجه به ناهماهنگی هر سه جریان مذکور هیچ کدام از آنها موفق به محقق ساختن ایده‌های خود نمی‌شود و آنچه در نهایت و پس از چند سال سر برمی‌آورد همانا استبداد است. شاید بتوان گفت انقلاب اسلامی از دل اندیشه‌های مشروطیت برخواست و توانست با تکیه بر شعار استقلال آزادی جمهوری اسلامی نظامی دیگر را جایگزین سازد.

به نظر می‌رسد باید به دغدغه هر سه گروه پیش‌گفته توجه داشت و هم امنیت هم آزادی و هم توجه به مفاهیم جدید و بومی‌سازی و شفاف‌سازی آنها را در نظر داشت. در این صورت است که می‌توان راه ناهموار و دشوار پیش روی را هموار ساخت و موفق بود.

نگارنده پژوهش مبسوطی در این‌باره در دست تهیه دارد که در آینده نزدیک به اصحاب معرفت و دانش تقدیم خواهد شد.