شریف لک‌زایی

اخبار، گفتگوها، یادداشتها، مصاحبه ها و مقاله های دکتر شریف لک زایی

کسی که هدفش تعالی جامعه است از روش غیراخلاقی استفاده نمی کند
ساعت ۱٢:٥٢ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۱٠ اردیبهشت ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: نجمه کیخا ، اخلاق و سیاست ، وبلاگ ، پرشین بلاگ
دکتر نجمه کیخا در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه کسی که هدفش تعالی جامعه است هیچ وقت از روشهای غیراخلاقی استفاده نمی کند، گفت: رعایت اخلاق انتخاباتی و اخلاق سیاسی اسلام، دو سطح از سطوح اخلاقی هستند و بالاتر از اینها اخلاق عرفانی وجود دارد که جامعه را با محبت اداره می کند نه با قانون.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

الگوهای اسلامی خوبی در کسب قدرت داریم
نجمه کیخا، دکترای علوم سیاسی و مدرس دانشگاه در گفتگو با خبرنگار مهر در پاسخ به این پرسش که آیا اخلاق انتخاباتی از اجزای سازنده حماسه سیاسی است؟ گفت: بی تردید شرط حماسه بودن امری، این است که قانونی و اخلاقی باشد و الا عنوان حماسه به آن تعلق نمی گیرد. بنابراین پاسخ سؤال شما مثبت است.

وی افزود: برای اخلاق، سطوحی قائل هستیم؛ پائین ترین و رایج ترین سطح اخلاق، اخلاق قانونی است. همان اخلاقی که در کشورهای اسلامی و غیراسلامی وجود دارد. مثلا برای انتخابات قواعد و مقرراتی وجود دارد که شروع انتخابات از چه زمانی است؟، کاندیداها از چه زمانی می توانند ثبت نام کنند؟، از چه زمانی می توانند تبلیغات خود را شروع کنند؟ چه زمانی این تبلیغات به اتمام می رسد؟ کاندیداها و برگزارکنندگان انتخابات چه موازینی را در طی این مدت باید رعایت کنند؟ رعایت این قوانین نازل ترین سطح اخلاق انتخاباتی است.

وی با بیان اینکه در همه کشورها قوانین انتخاباتی وجود دارد و این انتظار وجود دارد که حداقل، این قوانین رعایت شود، اظهار داشت: اگر این قوانیت رعایت نشود هم عقوبت قانونی و هم باعث بی اعتباری و کاهش نفوذ فرد در جامعه می شود، اما فراتر از این سطح که سطح مشترکی است و شاید در همه کشورها وجود دارد، سطحی وجود دارد که اخلاق سیاسی اسلامی است، یعنی اخلاق انتخاباتی مربوط به کسانی است که مسلمان هستند و در کشورهای مختلف مشغول به فعالیت هستند یعنی علاوه بر در سطحی فراتر از اخلاق انتخاباتی آموزه های دینی هم وجود دارد. آیات و روایاتی در این باره وجود دارد و همچنین الگوهایی اخلاقی بزرگی مانند ائمه(ع) داریم که از طروق مختلف در جامعه ترویج می شود.

این محقق و مدرس دانشگاه با بیان اینکه برخورد امام علی(ع) با مردم، رفتار پیامبر(ص) با دیگران و سیره سیاسی و اجتماعی ائمه(ع) در جامعه ترویج می شود و به عنوان الگوهای اخلاقی ما مطرح هستند، تصریح کرد: در قرآن هم آیات زیادی وجودی دارد که از تهمت زدن و بدگویی کردن و غیبت و تخریب همدیگر و ... نهی شده است. علاوه بر این، امام علی(ع) الگوی برخورد با مخالفین در جامعه است که چگونه مخالفان را تحمل می کردند و سطح تحمل شان بالا بود و به هر قیمتی هم نمی خواستند که قدرت را به دست بیاورند و تا وقتی که حجت بر ایشان تمام نشد، قدرت را به دست نگرفتند و برایشان هم هیچ ارزشی نداشت.

کیخا با اشاره به اینکه انتخابات رقابت برای کسب قدرت تلقی می شود و اخلاق انتخاباتی به گونه ای اخلاق قدرت معنا می شود، اذعان کرد: ما الگوهای اخلاقی بسیار خوبی در اسلام در زمینه کسب قدرت داریم تا بفهمیم در چه شرایطی باید قدرت را کسب کرد و چه محورهایی در این زمینه وجود دارد، یعنی چون مسلمان و شیعه هستیم خود را مقید می دانیم که سطحی فراتر از قوانین را اطاعت کنیم. اگر قوانین نوع اول را به خاطر عقوبت دنیوی و کسب اعتبار دنیوی رعایت می کنیم در سطحی فراتر به خاطر عقوبت اخروی باید قوانین اسلامی را رعایت کنیم.

وی با بیان اینکه چون مسلمانیم موظف هستیم یک سری تکالیفی داشته باشیم و موظف هستیم قوانینی را رعایت کنیم در جامعه ما هم که حکومت دینی وجود دارد، گفت: حداقل انتظار داریم علاوه بر اینکه اخلاق انتخاباتی رعایت می شود، اخلاق سطح بالاتر از آن هم رعایت شود که همان اخلاق دینی است، حتی برخی از علمای اخلاقی ما مانند آیت الله جوادی آملی می گویند حتی این دو سطح از اخلاق، نهایت آن چیزی که اسلام برای ما خواسته نیست.

این نویسنده و محقق کشورمان با اشاره به اینکه حتی اخلاق فراتر از این هم داریم که مربوط به افرادی است که به لحاظ اعتقادی به سطوح بالاتری رسیدند، بیان کرد: یعنی به مرحله عرفان رسیدند. این افراد از سطح اخلاق می گذرند و وارد سطح عرفان می شوند، یعنی از حدی که مشخص شده است هم فراتر می روند و گذشت و عفو و بخشش در کار آنها وجود دارد، یعنی جامعه را با محبت اداره می کنند نه با قانون، یعنی محبت فراتر از قانون است، یعنی ما از رقابت و منازعه انتخاباتی که در بسیاری از کشورها وجود دارد عبور می کنیم و شاهد این مسائل نخواهیم بود، چون بنا بر گذشت و عفو و بخشش است. سطح بالا را انتظار نداریم که در جامعه ما وجود داشته باشد، بلکه حتی اگر سطح اول و دوم وجود داشته باشد کفایت می کند.

وی تأکید کرد: انتظار داریم که حداقل اخلاق در سطح قانون انتخابات و تعالیم دینی در جامعه وجود داشته باشد در حالی که آن چیزی که ما از رقابتهای انتخاباتی می بینیم معمولا با این عقیده ما چندان سازگاری ندارد، یعنی همیشه اخلاق انتخاباتی به طور کامل رعایت نمی شود چه برسد به اخلاق دینی و قانونی. حماسه در صورتی تحقق می یابد که این سطوح رعایت شود یعنی هم قانون و هم موازین دینی رعایت شود، یعنی نسبت اساسی اخلاق انتخاباتی با حماسه سیاسی این است که مراعات این سطوح اولیه انجام شود، ولی وقتی از اخلاق انتخاباتی حرف می زنیم اخلاق انتخاباتی ذیل اخلاق سیاسی تعریف می شود و اخلاق سیاسی در هر مکتبی فرق می کند، یعنی اخلاق سیاسی در اسلام با سایر مکاتب فرق دارد و اصولا تعریف از سیاست در این امر راهگشاست.

وی با اشاره به اینکه در اسلام، سیاست را هدایت می دانیم، یعنی سیاست جامعه را هدایت می کند، اظهار داشت: این تعریفی است که حضرت امام(ره) از سیاست دارند و می فرمایند که سیاست، آن است که جامعه را هدایت کند و راه ببرد، یعنی راهبردی باشد و تمام ابعاد انسان و جامعه را به سمت فلاح و سعادت سوق دهد. بنابراین سیاستی که بُعد هدایت در آن وجود ندارد و فقط منفعت را در نظر می گیرد سیاست اسلامی نیست.

وی با بیان اینکه در اخلاق انتخاباتی باید لحاظ شود که قدرت را برای چه چیزی می خواهد، افزود: آیا هدف از قدرت این است که جامعه را تعالی ببخشد یا نه، قدرتی می خواهد تا منافع دنیوی کسب شود. اگر با بُعد هدایت گرانه نگاه کنیم، نگاه هدایت گرانه باعث می شود که خیلی از بی اخلاقی های انتخاباتی هم پیش نیاید، چون کسی که هدفش این است که جامعه را تعالی ببخشد هیچ وقت از روشهای غیراخلاقی استفاده نمی کند که در این صورت بی اخلاقی در جامعه رواج می یابد.