شریف لک‌زایی

اخبار، گفتگوها، یادداشتها، مصاحبه ها و مقاله های دکتر شریف لک زایی

جُبن و تهور در سیاست‌ورزی در تضاد با اعتدال است
ساعت ۱:٤٢ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٧ شهریور ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: گفت و شنود ، اعتدال ، فلسفه سیاسی ، پرشین بلاگ

دکتر شریف لک زایی در گفتگو با خبرنگار ایکنا تصریح کرد: در سیاست باید به گونه‌ای عمل کرد که سیاست عاقلانه و متعالی باشد؛ سیاست اعتدالی به این صورت است که نه متهورانه است که دائماً با دنیا مقابله کنیم و نه می‌ترسیم که هر چه کشورهای دیگر بگویند انجام دهیم. اعتدال از یک جهت بدیهی است به این معنا که همیشه تاکید شده است که انسان نباید به سمت افراط و تفریط کشیده شود، این مسئله در فلسفه اسلامی جایگاه والایی دارد، به خصوص در زمینه مباحث فلسفه اسلامی و فلسفه اخلاق توسط فیلسوفان ما این بحث مطرح شده است.


ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
 
در فضیلت اعتدال
شریف لک زایی، عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، با اشاره به مفهوم «اعتدال» که این روزها در جامعه بسیار مطرح است، گفت: در آموزه‌ها و اندیشه اسلامی اعتدال از جایگاه بالایی برخوردار است، کسی که منکر این مسئله شود در واقع با آموزه‌های اسلامی آشنایی ندارد.

وی با بیان اینکه اعتدال تعاریف متفاوتی لزوما ندارد، عنوان کرد: اگر جانب افراط و تفریط را در دو سوی اعتدال در نظر بگیریم، اعتدال حدوسط است که قابل تبیین و ارائه است، به تعبیر امام(ره) اگر ما یک دایره را در نظر بگیریم نقطه مرکزی آن قوه اعتدال است.

لک زایی اظهار کرد: اعتدال نقطه مرکزی یک دایره‌ای است که هرچه از این دایره دور شویم، به افراط و تفریط نزدیک می‌شویم، اگر این نقطه اعتدال مرکزی به این سو و آن سو برود ما افراط و تفریط را در نظر قرار داده‌ایم.

عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی افزود: اعتدال از یک جهت بدیهی است به این معنا که همیشه تاکید شده است که انسان نباید به سمت افراط و تفریط کشیده شود، این مسئله در فلسفه اسلامی جایگاه والایی دارد، به خصوص در زمینه مباحث فلسفه اسلامی و فلسفه اخلاق توسط فیلسوفان ما این بحث مطرح شده است.

وی با اشاره به سه قوه علم، قوه شهوت و قوه غضب که در وجود انسان است، اظهار کرد: وقتی علمای ما این سه قوه را تبیین و تحلیل می‌کنند، جوانب افراط و تفریط و اعتدال را به خوبی ترسیم می‌کنند، به عنوان مثال در قوه علمیه نقطه افراط این است که فرد به سمت تحصیل هر علمی برود و نتواند به یک تخصص اعتدالی در علم دست پیدا کند.

عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی در این زمینه گفت: امام خمینی(ره) در تقریرات فلسفه می‌فرمایند، فرد سحر، جادو و علوم مضله را که در شرع نهی شده است، فرا می‌گیرد، این فرد به سمت علم حرکت می‌کند، اما هر علمی را بدون اینکه به نافع بودن آن توجه کند، فرا می‌گیرد.

لک زایی افزود: اگر فردی بخواهد همه علوم را کسب کند و به برخی از علوم مضله نیز توجه کند در واقع جانب افراط را گرفته است، برخی از این علوم نه تنها برای جامعه نفعی ندارد، بلکه موجب مشکلاتی برای جامعه خواهد شد، اینکه انسان به سراغ همه علوم برود از همه علوم نیز بی‌بهره خواهد شد.

عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی با اشاره به مسئله افراط و تفریط در علم اظهار کرد: انسان در حالت افراط نمی‌تواند یک علم قطعی را در نظر بگیرد، حالت افراط یک علم را جُربُزه می‌گویند، فرد در حالت تفریط می‌گوید عمل مهم است نه علم، به تعبیر امام خمینی(ره) عده‌ای مقدس‌نما هستند که فکر می‌کنند عمل مهم است در حالی که توجه ندارند عمل بدون علم ممکن است درست تحقق پیدا نکند، در واقع عمل هم فارغ از علم نخواهد بود و عمل صحیح مبتنی بر یک علم درست است، در تعابیر فلسفه اخلاق از تفریط در مسئله علم به عنوان بُله یاد می‌شود.

وی افزود: اعتدال در قوه علم یعنی فرد علمی را یاد بگیرد که به صلاح او است، این صلاح دین و دنیای او را اصلاح می‌کند، انسان به سمت تحصیل و کسب علمی حرکت می‌کند که هم دین و آخرتش را اصلاح می‌کند این همان نقطه مرکزی قوه علم است، حد افراط و تفریط یعنی از حد کسب همه علوم و حد منع از تحصیل علم خارج می‌شود.

لک زایی عنوان کرد: این حد اعتدال را امام(ره) در تقریرات فلسفه به حکمت نیز تعبیر می‌کنند؛ کسی که اعتدال در علم داشته باشد حکیم است، امام(ره) در تفسیر آیه « یُؤتِی الْحِکْمَةَ مَن یَشَاءُ وَمَن یُؤْتَ الْحِکْمَةَ فَقَدْ أُوتِیَ خَیْرًا کَثِیرًا» معتقد بودند که منظور این آیه حکمت است.
 عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی گفت: اعتدال در مسئله قوه علم حکمت است، فرد معتدل حکیمانه رفتار می‌کند، این حکمت در ابعاد شخصی، عمومی، سیاسی، اجتماعی، فکری و اقتصادی او خود را نشان می‌دهد، انسان در سیاست و زندگی شخصی و اجتماعی حکیمانه و حکمت‌آمیز رفتار می‌کند.

وی با اشاره به قوه غضب گفت: نقطه مرکزی آن شجاعت است؛ شجاعت به این معنا است که قوه غضب تحت اشراف و سلطه عقل باشد، هر جا عقل اجازه دهد قوه غضب فعالیت می‌کند، حرکت و سکون این قوه به فرمان عقل است.

لک زایی با ذکر مثالی در مورد اشراف عقل به قوه غضب گفت: مثال برای این قوه سگی است که تعلیم داده شده تا موقع شکار از آن استفاده شود، صیاد وقتی صید حلالی را مشاهده کرد، سگ را رها می‌کند تا صید را بگیرد، از نظر شرعی این امر اشکالی نیز ندارد.

وی افراط در قوه غضب را تهور دانست و افزود: انسان در حالت افراط بدون داشتن منطق به دیگران می‌تازد، مثال این حالت سگ بدون صاحب و هاری است که به هر فردی حمله می‌کند، تفریط این حالت نیز جبن است، کاملا ترس بر فرد غلبه دارد و عقل حضور ندارد، در قوه غضب شجاعت نقطه اعتدال و نقطه مرکزی است، افراط به مثابه تهور و جُبن به مثابه تفریط جایگاهی ندارد.

لک زایی با اشاره به مسئله اعتدال در سیاست اظهار کرد: در سیاست باید به گونه‌ای عمل کرد که سیاست عاقلانه و متعالی باشد، سیاست اعتدالی به این صورت است که نه متهورانه است که دائما با دنیا مقابله کنیم و نه می‌ترسیم که هرچه کشورهای دیگر بگویند انجام دهیم، ظلم کردن و ظلم‌پذیری نیز حالت افراط و تفریط است، حد اعتدال شجاعت است، وقتی شجاعت را در وجود خود نهادینه کرده باشیم، نه به دیگران ظلم می‌کنیم و نه ظلم‌پذیر خواهیم شد.

وی با اشاره به قوه شهوت گفت: حد اعتدال این قوه عفت است، فرد به میل‌های نامشروع و حقوق و نوامیس دیگران تجاوز نمی‌کند، اینکه انسان هیچ میلی نداشته باشد نوعی تفریط و جمود و مذموم است، حالت افراط آن حرص، وقاحت، ریا و حسد است، لذا در حالت اعتدالی عفت توصیه می‌شود؛ انسان در قوه شهوت باید عفیف باشد به حقوق دیگران تجاوز نکند و به سمت میل‌های نامشروع نیز حرکت نخواهد کرد.

ادامه دارد...