شریف لک‌زایی

اخبار، گفتگوها، یادداشتها، مصاحبه ها و مقاله های دکتر شریف لک زایی

قرآن سامان‌بخش روابط تحول‌یافته انسان و هستی
ساعت ٦:٥٩ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱۳ شهریور ۱۳٩٢  کلمات کلیدی: گفت و شنود ، امام موسی صدر ، قرآن ، وبلاگ

sharif_lakzaee.jpgشریف لک زایی در گفتگو با خبرنگار ایکنا افزود: از منظر امام موسی صدر قرآن، انسان و هستی در کنار هم و هماهنگ با هم پیش می‌روند و قرآن روابط تحول‌یافته میان آدمی و هستی را به صورت پیشرفته و در جهت جاودانگی سامان داده است و انسان با رجوع به قرآن می‌تواند تمدن را در جهتی که خداوند اراده می‌کند پیش ببرد.




ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

شریف لک‌زایی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، با اشاره به رویکرد اجتماعی دو جلد تفسیر قرآن که از امام موسی صدر به چاپ رسیده، به بیان نکاتی درباره تمدن اسلامی و مرجعیت قرآن از دید امام موسی صدر پرداخت.

لک‌زایی اظهار کرد: نگاه امام موسی صدر در تفسیر واجد رویکردی اجتماعی است و بر چگونگی زمینه‌سازی دین و قرآن در ساختن جامعه و انسان متمرکز است و از همین حیث می‌تواند در بحث تمدن‌سازی قرآنی مورد توجه جدی قرار گیرد. مسئله جدی در خصوص تمدن‌سازی قرآنی این پرسش است که با توجه به این‌که قرآن در هزار و 400 سال پیش نازل شده است، چگونه می‌تواند پیشرفت و تحول تمدن را پاسخ دهد.

وی ضمن اشاره به پاسخ امام موسی صدر به این پرسش، گفت: از نظر وی با توجه به این‌که دانش گوینده قرآن و آگاهی‌های وی همه‌چیز را دربرمی‌گیرد، قرآن می‌تواند به مسئله پیشرفت که رکن تمدن‌سازی است، پاسخ گوید و این امر از این طریق حاصل می‌شود که با گذشت زمان و با رشد بشر و ارتقای آگاهی‌های او، فهم سخن خدواند و مراد و مقصودی که وی در آیات قرآن داشته است نیز متحول شده و رشد می‌یابد و نگاه‌های جدیدی را رقم می‌زند.

 لک‌زایی:
نحوه درست استفاده از قرآن و مرجعیت‌بخشی صحیح به آن یعنی انسان در هر رابطه و در هر تحول و هر تعامل با هستی و طبیعت و اجتماع اطراف خود، دائماً به کلام خداوند رجوع کند و حرکت در مسیر تحول تمدنی صحیح نیز نیازمند رجوع همواره به کلام خداوند است

لک‌زایی با اشاره به اعتقاد امام موسی صدر به عدم انحصار فهم و تفسیر قرآن به مفسران نخستین، گفت: از این منظر ما هم در این عصر و زمان حق داریم که قرآن را به یاری اطلاعات بیشتر و تجارب افزون‌تر در زمینه‌های مختلف به صورت ژرف و عمیق با آگاهی روزآمدتری تحلیل کنیم و دریابیم.

وی در ادامه با اشاره به این نکته که قرآن در وهله اول اهدافی تربیتی دارد، بیان کرد: نکته بسیار مهم این است که قرآن کتاب هدایت و تربیت است و در مرحله اول و در ابتدا اهداف تربیتی و نه علمی دارد. از نظر امام موسی صدر همین وجه اصلی قرآن که به سامان یافتن زندگی فردی و اجتماعی یک انسان مسلمان منجر می‌شود وجهی است که با تمدن و تحول اجتماعی نیز پیوند می‌خورد.

ایفای نقش قرآن در تحولات تمدنی در جهت تأمین و تضمین جاودانگی انسان است

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ادامه داد: قرآن به نوعی در سامان‌بخشی زندگی انسان و در جریان تحول و پیشرفت نقش ایفا می‌کند که این پیشرفت و تحولات تمدنی جاودانگی انسان را تأمین و تضمین کند.

وی با اشاره به تعریف امام موسی صدر از تحول تمدنی و اجتماعی اظهار کرد: در بیان امام صدر تحول تمدنی و تحول در جوامع انسانی در واقع حاصل تعامل پیوسته بین انسان و هستی است. انسان در واقع دائماً در تعامل با هستی امکاناتی پیدا می‌کند و متحول می‌شود و با هر کشفی که انسان در هستی انجام می‌دهد، هم خود او دگرگون و متحول می‌شود و هم در جامعه خود و در زندگی خود دگرگونی و تحول ایجاد می‌کند. بنابراین از نگاه ایشان تحول چیزی جز تعامل میان انسان و هستی در سطوح مختلف مادی و معنوی نیست. این تحول به ایجاد یک موجود جدید یا از بین رفتن یک موجود قرار نیست منجر شود، بلکه ماهیتاً تعامل بین انسان و هستی است.

لک‌زایی با اشاره به نقش قرآن در این میان از نظر امام موسی صدر و این که قرآن در تعامل انسان و هستی چه نقشی ایفا می‌کند، بیان کرد: با توجه به این‌که انسان مخلوقی است که اطراف او را موجوداتی فراگرفته‌اند و میان انسان و این موجودات یک پیوند و ارتباط و تعامل برقرار است و خود انسان‌ها هم به صورت اجتماعی زندگی می‌کنند، آنگاه که انسان می‌خواهد نحوه پیوند درست با سایر موجودات و راه درست خود را در زندگی و راه درست رابطه‌اش را با همنوعانش تشخیص دهد قرآن را به عنوان کتاب هدایت به راه درست زندگی می‌بیند و می‌یابد.

 لک‌زایی:
انسان و هستی با همدیگر تعامل می‌کنند و همراه با هر تعامل انسان با هستی و هر رابطه جدیدی که در این زمینه ایجاد می‌شود نگاهی به قرآن نیز اتفاق می‌افتد. این نگاه فهم جدیدی از قرآن را پدید می‌آورد که درعین حال راهنماست و همین جهت‌دهندگی قرآن دوباره به رابطه و تعامل انسان و هستی کمک می‌کند

رجوع همواره به کلام خداوند؛ لازمه تحول تمدنی صحیح از نگاه امام موسی صدر

این دانش‌آموخته حوزه و دانشگاه ادامه داد: در ترسیمی که امام موسی صدر از این بحث دارند معتقدند که در تعامل انسان با هستی، قرآن نقش‌آفرین می‌شود و پس از تحولی که در نتیجه این تعامل در زندگی انسان رقم می‌خورد و روابط تازه‌تری که در نتیجه این تحول پدید می‌آید نیز ما بار دیگر به کتاب خدا رجوع می‌کنیم و مجدداً با آموزه‌های الهی هدایت می‌شویم و این روند به همین ترتیب ادامه پیدا می‌کند. در واقع نحوه درست استفاده از قرآن و مرجعیت‌بخشی صحیح به آن یعنی انسان در هر رابطه و در هر تحول و هر تعامل با هستی و طبیعت و اجتماع اطراف خود، دائماً به کلام خداوند رجوع کند و حرکت در مسیر تحول تمدنی صحیح نیز نیازمند رجوع همواره به کلام خداوند است و می‌طلبد که روابط تازه‌ای را که در حرکت تحولی پدید می‌آید نو به نو به قرآن عرضه کنیم؛ که در کنار آن فهمی نو به نو از قرآن نیز ایجاد و حادث می‌شود.

وی با اشاره به برخی از استفاده‌های امام موسی صدر در دو جلد کتاب تفسیری‌اش از آیات مختلف و به نحوی متفاوت بیان کرد: برای مثال در جایی که خدواند می‌فرماید هر مالی که انفاق کنید، ثواب آن برای خود شماست و عموماً از این عبارات فقط تفسیری اخروی شده است، ایشان بیانی اجتماعی از این ثواب ارائه می‌کند و می‌گوید که انفاق در همین دنیا نیز به انفاق‌کننده می‌رسد؛ چرا که در نتیجه مشارکت حاصل از انفاق سطح جامعه نیز ارتقا یافته و به هر حال در نهایت به خود انفاق‌کننده نیز به صورت غیرمستقیم کمک می‌شود.

لک‌زایی افزود: این فهم که از سوی امام موسی صدر با نگاهی جدید به قرآن و بر اساس روابط تحول‌یافته در تعامل انسان و هستی ارائه شده، نمونه‌ای است از نقش‌آفرینی مؤثری که قرآن می‌تواند در جایگاه جهت‌دهنده و راهنمای تمدنی و اجتماعی انجام دهد.

وی ادامه داد: بنابراین قرآن، انسان و هستی، در کنار هم و هماهنگ با هم پیش می‌روند و قرآن روابط تحول‌یافته میان آدمی و هستی را به صورت پیشرفته و در جهت جاودانگی سامان داده است و انسان با رجوع به قرآن می‌تواند تمدن خود را از انحراف و گسست و شکاف محافظت کند و در جهتی که خداوند اراده می‌کند، حرکت کند.

این محقق و پژوهشگر افزود: در واقع انسان و هستی با همدیگر تعامل می‌کنند و همراه با هر تعامل انسان با هستی و هر رابطه جدیدی که در این زمینه ایجاد می‌شود، نگاهی به قرآن نیز اتفاق می‌افتد. این نگاه فهم جدیدی از قرآن را پدید می‌آورد که درعین حال راهنماست و همین جهت‌دهندگی قرآن دوباره به رابطه و تعامل انسان و هستی کمک می‌کند و بنابراین در حالی که تمدن، تحول و پیشرفت به صورت نو به نو و به صورت دائم و مستمر در جامعه جریان دارد و رکودی وجود ندارد، فهم نو به نو و پاسخ‌ها به مسائل پیشرفت و تحول تمدن با رجوع به قرآن اتفاق می‌افتد.

لک‌زایی در پایان با اشاره مجدد به این مطلب که نگاه امام موسی صدر به قرآن نگاهی اجتماعی است، عنوان کرد: این نگاه می‌تواند جامعه ما را ارتقا ببخشد و ما را در مسیر حق و حقیقت و راستی قرار بدهد و ما را در مسیر انسان‌سازی و جامعه‌سازی کمک کند و شاید در این راه مناسب باشد که دو جلد اثر تفسیری امام موسی صدر به عنوان متن درسی قرار بگیرد و در آموزه‌های معرفتی ما جریان پیدا کند و نگاه اجتماعی ایشان به قرآن و دین مبنای رفتار و اندیشه و عمل ما قرار گیرد.