شریف لک‌زایی

اخبار، گفتگوها، یادداشتها، مصاحبه ها و مقاله های دکتر شریف لک زایی

امام موسی صدر و اولویت آزادی
ساعت ۱:٠٧ ‎ب.ظ روز جمعه ۱۳ آذر ۱۳۸۳  کلمات کلیدی: یادداشت ، آزادی ، امام موسی صدر ، وبلاگ

این روزها همایشی با عنوان«جایگاه آزادی در اصلاحات و نوگرایی»  به همت مرکز مطالعات و تحقیقات امام موسی صدر در روزهای دوم و سوم دسامبر 2004 مطابق با دوازدهم و سیزدهم آذر ماه 1383 در حال برگزاری در بیروت برگزاری است. این نهمین کنفرانس «کلمه سواء» است که امسال نیز مانند سال های گذشته با سخنان رهبران طوایف دینی و نماینده پاپ و با حضور رؤسای سه قوه و مقامات لبنانی و ایرانی افتتاح می شود. بر طبق اخبار منتشر شده، در این همایش بین المللی شخصیت ها و متفکرین برجسته مسلمان و مسیحی آخرین تحقیقات خود را پیرامون آزادی، اصلاحات نو اندیشی و نسبت این پدیده ها با یکدیگر مطرح می کنند. همچنین، بررسی و نقد آراء و منظومه علمی امام موسی صدر، پرچمدار گفتگوی ادیان و نواندیشی دینی، یکی از محورهای اصلی بحث ها و گفتگوهای آن انست.

متأسفانه تا آنجایی که خبر دارم تا کنون در ایران همایشی که به اندیشه ژرف ایشان بپردازد برگزار نشده است. چنان که درباره اندیشه دوست دیرین امام موسی صدر، یعنی آیت الله شهید دکتر سید محمد حسینی بهشتی، نیز جای خالی چنین همایش هایی بسیار محسوس است. مناسب دیدم به همین مناسبت به فرازهایی از اندیشه ژرف و عمیق این متفکر روشن اندیش مسلمان اشاراتی داشته باشم.

شاید جالب باشد بدانیم محور اندیشه امام موسی آزادی و کرامت انسان است. این موضوع با مطالعه اجمالی از آرا و آثار آن بزرگمرد قابل حصول است. به ویژه می توان از سخنرانی ایشان، که در ایران با عنوان صیانت از آزادی جز با آزادی میسر نیست منتشر شده است یاد کرد. در این سخنرانی که به مناسبت ترور یکی از روزنامه نگاران ایراد شده است در اهمیت آزادی بیان و مطبوعات و اولویت آزادی مباحث بسیار مهمی را مورد اشاره قرار داده است.

«برادران! آزادی، برترین سازوکار فعال کردن همه تواناییها و ظرفیتهای انسانی است. هیچ کس نمی تواند در جامعه محروم از آزادی خدمت کند، تواناییهایش را پویا سازد و موهبتهای الهی را بپروراند. آزادی یعنی به رسمیت شناختن کرامت انسان و خوش گمانی نسبت به انسان. حال آنکه نبود آزادی، یعنی بدگمانی نسبت به انسان و کاستن از کرامت او. کسی می تواند آزادی را محدود کند، که به فطرت انسانی کافر باشد. فطرتی که قرآن می فرماید: «فطره الله التی فطر الناس علیها». فطرتی که پیامبر باطنی و درونی انسان است.»

نظیر چنین تأکیداتی را در باب آزادی می توان در بحثی که ایشان درباره عبادت و عبودت ایراد کرده نیز مشاهده کرد. ایشان با تفکیک عبودیت از عبادت بر این باور است که عبودیت همانا بندگی است و در بندگی نوعی ذلت و حقارت نهفته است و خداوند نمی خواهد بهترین مخلوش او را از روی ذلت و حقارت پرستش نماید. پرستش خداوند و به عبارت دیگر عبادت، عین آزادی است. عبادت همراه با آزادی و عشق سزاوار خداوند است و نه عبودیت. شاید مناسب باشد سطری از سخن اصلی او را با هم مرور کنیم:

«من می خواهم بگویم که اساسا عبادت خداوند به معنای عبودیت و تقید نیست.بلکه، عبادت خداوند دقیقاَ برابر است با آزادی. عبادت خداوند یعنی آزادی  مطلق. و هر اندازه عبادت فزونی یابد و در راه عبادت بیشتر گام نهی،  آزادتر خواهی شد.»

نگارنده امید می برد در نخستین فرصتی که به چنگ می آورد به نقد و بررسی، توصیف، تبیین و تحلیل اندیشه سیاسی این اندیشمند مسلمان برجسته ایرانی بپردازد. به ویژه در این زمینه توجه و تأکید ویژه‌ای می بایست بر آرای وی در باب مفهوم و منزلت آزادی صورت گیرد. باشد تا با مطالعه آثاری از این دست با آموزه های اصیل دینی بیش از پیش آشنا شویم. فعلاً برای آشنایی بیشتر با پاره ای از آثار ایشان می توانید به پایگاه اطلاع رسانی امام موسی صدر رجوع فرمایید. دو مطلب مورد اشاره در متن نیز در پایگاه مذکور موجود است.