شریف لک‌زایی

اخبار، گفتگوها، یادداشتها، مصاحبه ها و مقاله های دکتر شریف لک زایی

مبانی نظام سیاسی شیعه در عصر غیبت
ساعت ۱٢:٥۱ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱۸ آذر ۱۳۸۳  کلمات کلیدی: مقاله ، ولایت ، وبلاگ ، پرشین بلاگ

مهم‌ترین مسأله شیعیان در عصر غیبت، پرسش از حق حاکمیت و حکومت است: آیا در عصر غیبت تشکیل حکومت جایز است؟ در صورت جواز، چه کسانی حاکم خواهند بود؟ شرایط و ویژگی‌های آنان چیست؟ مردم در تعیین آنها چه نقشی دارند؟ و پرسش‌هایی از این قبیل. بحث اصلی در طرح این گونه پرسش‌ها، تبیین تئوریک نظریه دولت اسلامی مبتنی بر آموزه‌های اسلام شیعی است.
مقاله حاضر عهده‌دار پاسخ به پرسش های طرح شده نیست و بحث را در سطح دیگری از نظریه‌های دولت شیعی، که همانا نظریه‌های ولایت فقیه باشد، پی می‌گیرد. این سطح از بحث همانا توجه به مبانی فقهی و اصولی و کلامی و اعتقادی در تأسیس دولت مبتنی بر آموزه‌های شیعی است.
امروزه در بین نظریه‌های ارائه شده درباره دولت در عصر غیبت در اندیشه‌های سیاسی شیعی، نظریه دولت مبتنی بر نظریه‌های ولایت فقیه است. از میان نظریه‌های ولایت فقیه نیز دو نظریه ولایت انتخابی فقیه و نظریه ولایت انتصابی فقیه برجستگی خاصی یافته است، به طوری که می‌توان سایر نظریات را حول این دو نظریه سامان دهی کرد. به عبارتی، اگر از منظر مشروعیت به بحث توجه شود، نظریه های مختلف ولایت فقیه حول این دو نظریه سامان خواهد یافت و تمایزات و اختلافات تنها در قبض و بسط اختیارات در هر کدام از این دو نظریه خود را نشان خواهد داد.
البته قدر مسلم در بحث ولایت فقیه از منظر اندیشوران این است که عالمان شیعی در فقدان حضور امام معصوم(ع) در پاره‌‌ای از مسائل، نظیر امور حسبه، ولایت دارند و از آنجا که مسکوت گذاردن این کارها مورد رضایت شارع نیست، فقهای جامع شرایط از باب واجب کفایی و ولایت، به عنوان امین شارع، به تدبیر و سرپرستی این امور مبادرت می ورزند.
به هر حال هدف نوشته حاضر این است که روشن نماید نظریه های دولت شیعی مبتنی بر ولایت فقیه، در مبانی کلامی و اعتقادی و اصولی و فقهی تقریباٌ اختلافی ندارند و البته اختلاف آنها از بحث مشروعیت دولت آغاز می گردد و به پس از مرحله تأسیس دولت کشیده می شود. از این رو بحث در دو سطح مبانی کلامی و اعتقادی و مبانی اصولی و فقهی پی گرفته می‌شود.

برای مطالعه کامل این مقاله اینجا را کلیک فرمایید. گفتنی است این مقاله پیش از این در شماره پاییز فصلنامه شیعه شناسی به طور کامل منتشر شده است.